Khi học sinh trở thành những người làm truyền thông di sản

Từ tìm hiểu lịch sử, văn hóa địa phương đến sản xuất nội dung truyền thông, lên ý tưởng thiết kế sản phẩm thương mại văn hóa và trực tiếp tham gia tổ chức hoạt động ngoại khóa, dự án 'Sắc Dao - Dấu sử Xuân Viên' tạo cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Qua đó, các em được rèn luyện kỹ năng sáng tạo, làm việc nhóm, đồng thời bước đầu tiếp cận tư duy truyền thông và phát triển sản phẩm từ những giá trị di sản quê hương.

05/11/2026 13:40

Từ những câu chuyện di sản đến sản phẩm truyền thông

Với mục tiêu giới thiệu những giá trị lịch sử, văn hóa địa phương thông qua các hình thức truyền tải gần gũi, dự án 'Sắc Dao - Dấu sử Xuân Viên' được triển khai theo hướng phát huy vai trò chủ động của học sinh trong quá trình tìm hiểu, xây dựng và giới thiệu những sản phẩm truyền thông về di sản.

Học sinh trực tiếp tham gia vào khâu sản xuất nội dung

Dự án lựa chọn hai chủ đề trọng tâm: Khu di tích lịch sử Tôn Sơn - Mộ Xuân và bản sắc văn hóa người Dao quần chẹt tại xã Xuân Viên, tỉnh Phú Thọ. Đây là những nguồn tư liệu để học sinh tìm hiểu, khai thác và chuyển tải thành các sản phẩm truyền thông, đồng thời phát triển những ý tưởng sáng tạo gắn với văn hóa địa phương.

Tham gia dự án, học sinh được tiếp cận nhiều công đoạn của quá trình sản xuất nội dung, từ tìm kiếm thông tin, nghiên cứu tài liệu, xây dựng kịch bản đến ghi hình, phỏng vấn và biên tập sản phẩm.

Đối với chủ đề lịch sử, các em tìm hiểu tư liệu và những câu chuyện liên quan đến Khu di tích Tôn Sơn - Mộ Xuân. Với chủ đề văn hóa người Dao quần chẹt, nội dung được khai thác từ trang phục truyền thống, hoa văn, phong tục và nếp sinh hoạt của cộng đồng tại địa phương.

Fanpage 'Sắc Dao - Dấu sử Xuân Viên'

Quá trình thực hiện đòi hỏi học sinh phải chủ động tiếp cận nguồn thông tin, lựa chọn nội dung phù hợp và tìm cách thể hiện sao cho dễ hiểu, hấp dẫn người xem. Đặc biệt, những tư liệu liên quan đến lịch sử, phong tục và bản sắc văn hóa cần được đối chiếu, kiểm chứng trước khi đưa vào sản phẩm truyền thông.

Dưới sự hướng dẫn của giáo viên và người phụ trách, các em từng bước tiếp cận cách xây dựng câu chuyện, lựa chọn hình ảnh, biên tập nội dung và sử dụng công nghệ để giới thiệu di sản trên nền tảng số.

Những sản phẩm video, hình ảnh và bài viết được đăng tải trên fanpage 'Sắc Dao - Dấu sử Xuân Viên', góp phần mở rộng hình thức giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hóa địa phương.

Chia sẻ về quá trình thực hiện, em Nguyễn Tiến Dũng, học sinh lớp 8C1, Trường THCS Xuân Viên, Trưởng nhóm dự án, cho biết: 'Khi làm video, hình ảnh và bài viết về di sản, chúng em gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin và sắp xếp nội dung. Các thành viên đã cùng trao đổi, phân chia nhiệm vụ và hỗ trợ nhau để hoàn thành từng sản phẩm. Qua quá trình đó, chúng em dần biết cách lựa chọn, trình bày những điều đã tìm hiểu để giới thiệu lịch sử, văn hóa quê hương đến các bạn và người xem'.

Từ những hoạt động này, học sinh không chỉ được mở rộng kiến thức về di sản quê hương mà còn có điều kiện rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, sử dụng công nghệ và tư duy xây dựng nội dung dành cho công chúng.

Đáng chú ý, những tư liệu lịch sử, văn hóa đã tìm hiểu không chỉ được sử dụng để sản xuất nội dung truyền thông, mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho các ý tưởng thiết kế sản phẩm thương mại văn hóa của dự án.

Sáng tạo sản phẩm thương mại văn hóa từ chất liệu di sản

Một nội dung đáng chú ý của dự án 'Sắc Dao - Dấu sử Xuân Viên' là việc kết nối hoạt động truyền thông di sản với xây dựng ý tưởng thiết kế và giới thiệu những sản phẩm thương mại văn hóa mang dấu ấn địa phương.

Từ nguồn tư liệu đã tìm hiểu, học sinh tham gia đề xuất ý tưởng thiết kế các sản phẩm dưới sự hỗ trợ, hướng dẫn của giáo viên. Bộ sản phẩm được định hướng phát triển gồm túi vải, cốc, bút ký và bộ ấm chén, sử dụng hình ảnh, màu sắc và họa tiết lấy cảm hứng từ những giá trị văn hóa truyền thống.

Hình ảnh các mẫu thiết kế sản phẩm văn hoá của dự án

Việc lựa chọn những vật dụng quen thuộc trong đời sống giúp các ý tưởng thiết kế có tính ứng dụng, đồng thời tạo cơ hội đưa hình ảnh và câu chuyện di sản đến gần hơn với người sử dụng.

Trong quá trình lên ý tưởng, học sinh được tìm hiểu cách lựa chọn hình ảnh, phối hợp màu sắc, bố trí họa tiết và xây dựng hình thức thể hiện phù hợp với từng loại sản phẩm. Những yếu tố mang bản sắc văn hóa địa phương được khai thác như nguồn cảm hứng sáng tạo, kết hợp với bộ nhận diện của dự án.

Đáng chú ý, quá trình xây dựng ý tưởng không chỉ đặt ra yêu cầu về tính thẩm mỹ mà còn đòi hỏi sự phù hợp với công năng sử dụng và đặc trưng văn hóa. Việc đưa các chi tiết truyền thống lên sản phẩm cần dựa trên sự tìm hiểu, đối chiếu tư liệu, tránh sử dụng tùy tiện những biểu tượng hoặc họa tiết mang ý nghĩa riêng.

Chia sẻ thêm về việc lên ý tưởng sản phẩm, Dũng cho biết em cùng các bạn lựa chọn hình ảnh, góp ý thiết kế từ cảm hứng về văn hóa Dao quần chẹt và Khu di tích Tôn Sơn - Mộ Xuân. Với những mẫu túi vải, cốc, bút ký, nhóm mong muốn tạo ra các sản phẩm vừa đẹp mắt, vừa mang ý nghĩa văn hóa. Khi giới thiệu sản phẩm, điều các em muốn người xem hiểu thêm là câu chuyện di sản phía sau mỗi ý tưởng và mong muốn của học sinh được góp sức gìn giữ bản sắc quê hương.

Bên cạnh việc tham gia xây dựng ý tưởng, học sinh còn đảm nhận vai trò giới thiệu bộ sản phẩm thương mại văn hóa của dự án. Từ việc tìm hiểu ý nghĩa của họa tiết, cách lựa chọn màu sắc đến trình bày giá trị sử dụng, các em được rèn luyện khả năng giao tiếp và giới thiệu sản phẩm trước người xem.

Hình ảnh thực tế của các sản phẩm văn hoá

Hoạt động này cũng tạo điều kiện để học sinh bước đầu tiếp cận tư duy phát triển sản phẩm và định hướng khởi nghiệp. Tuy nhiên, để những mẫu thiết kế có thể trở thành sản phẩm thương mại thực tế, còn cần tiếp tục đánh giá các yếu tố về chất lượng, giá thành, khả năng sản xuất và nhu cầu thị trường.

Việc kết hợp giữa tìm hiểu di sản và xây dựng ý tưởng sản phẩm vì vậy không chỉ mở rộng hình thức giới thiệu văn hóa địa phương mà còn tạo thêm môi trường thực hành sáng tạo cho học sinh.

Đưa di sản đến gần cộng đồng qua chương trình ngoại khóa

Sau quá trình tìm hiểu, sản xuất nội dung truyền thông và xây dựng ý tưởng sản phẩm thương mại văn hóa, những kết quả của dự án 'Sắc Dao - Dấu sử Xuân Viên' được lựa chọn để giới thiệu tại chương trình ngoại khóa tổ chức ngày 31.10.2026 tại Trường THCS Xuân Viên, với sự tham gia của khoảng 300 học sinh.

Toàn cảnh chương trình ngoại khoá

Chương trình được xây dựng theo hình thức kết hợp hoạt động giới thiệu tập trung và trải nghiệm mở, với bốn không gian gồm Dấu sử, Sắc Dao, STEM và Di sản số.

Tại không gian 'Dấu sử', những hình ảnh, tư liệu và câu chuyện liên quan đến Khu di tích Tôn Sơn - Mộ Xuân được giới thiệu nhằm giúp học sinh tìm hiểu về lịch sử địa phương. Không gian 'Sắc Dao' tập trung giới thiệu trang phục, hoa văn, vật dụng và những nét văn hóa đặc trưng của người Dao quần chẹt.

Bên cạnh hai khu trưng bày, không gian STEM tạo điều kiện để người tham gia trực tiếp thiết kế thẻ di sản, vòng tay giấy với những họa tiết lấy cảm hứng từ văn hóa truyền thống. Trong khi đó, không gian Di sản số sử dụng mã QR để kết nối người xem với các video, hình ảnh và sản phẩm truyền thông của dự án.

Các bạn học sinh tham gia trải nghiệm hoạt động ở các gian trưng bày

Trong khuôn khổ chương trình, bộ sản phẩm thương mại văn hóa cũng được giới thiệu, giúp người tham gia có thêm góc nhìn về khả năng ứng dụng những yếu tố văn hóa truyền thống trong thiết kế các vật dụng gần gũi với đời sống.

Điểm đáng chú ý là học sinh tham gia vào cả quá trình chuẩn bị nội dung và giới thiệu thành quả của dự án. Từ việc lựa chọn hình ảnh, biên tập thông tin, chuẩn bị sản phẩm trưng bày đến hướng dẫn hoạt động trải nghiệm, các em được tiếp cận những nhiệm vụ thực tế gắn với công tác tổ chức và truyền thông.

Không gian ngoại khóa cũng tạo điều kiện để học sinh trực tiếp trao đổi với người xem, tiếp nhận những ý kiến và phản hồi về sản phẩm. Đây là cơ hội để các em rèn luyện kỹ năng thuyết trình, giao tiếp và từng bước hình thành khả năng đánh giá sản phẩm từ góc nhìn người sử dụng.

Thầy Trần Vĩnh Thành, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Xuân Viên, giáo viên hướng dẫn dự án, cho biết: 'Quan điểm của nhà trường là học sinh phải thực sự là chủ thể của dự án, còn thầy cô đóng vai trò định hướng, đồng hành và hỗ trợ'. Theo thầy, qua quá trình nghiên cứu tư liệu, làm truyền thông và đề xuất ý tưởng sản phẩm, các em tự tin hơn, biết chủ động đặt câu hỏi và tìm cách giới thiệu di sản quê hương. Giá trị giáo dục của dự án nằm ở chính quá trình học sinh tự tìm tòi, thử nghiệm và điều chỉnh để hoàn thiện sản phẩm.

Học sinh thực hiện các thao tác trên thẻ 'Hộ chiếu di sản'

Thông qua việc kết nối ba nội dung gồm tìm hiểu di sản, sản xuất truyền thông và giới thiệu sản phẩm thương mại văn hóa, dự án tạo ra một quá trình học tập gắn với thực tiễn, trong đó học sinh được tham gia nhiều công đoạn khác nhau và nhìn thấy kết quả từ những công việc đã thực hiện.

Các sản phẩm truyền thông và mẫu thiết kế được xây dựng trong khuôn khổ dự án cũng có thể trở thành nguồn tư liệu, ý tưởng để tiếp tục khai thác trong những hoạt động giáo dục, truyền thông và sáng tạo sau chương trình.

Từ những câu chuyện lịch sử, nét văn hóa truyền thống của quê hương, học sinh được khuyến khích tìm kiếm cách thể hiện phù hợp với đời sống hiện đại, đồng thời từng bước tiếp cận tư duy truyền thông và phát triển sản phẩm.

Đây là một hướng tổ chức hoạt động giáo dục gắn với thực tiễn, góp phần rèn luyện năng lực sáng tạo, khả năng làm việc nhóm và ý thức tìm hiểu, giới thiệu những giá trị lịch sử, văn hóa địa phương trong thế hệ trẻ.

Theo TRÀ MY/baovanhoa.vn