Liên Hợp Quốc tuyên bố việc vượt ngưỡng nóng 1,5°C là không tránh khỏi

Lần đầu tiên, Liên Hợp Quốc tuyên bố việc vượt ngưỡng nóng 1,5°C 'sắp diễn ra và không thể tránh khỏi'.

23/10/2026 11:38

Ảnh minh hoạ: AI

Trái Đất vượt ngưỡng nóng 1,5°C

Báo cáo về khí hậu của Liên Hợp Quốc công bố mới đây cho biết Trái Đất chắc chắn sẽ vượt qua mục tiêu giới hạn 1,5°C của Hiệp định Khí hậu Paris trong vài năm tới.

Báo cáo nêu rõ, nhiệm vụ hiện tại là làm cho giai đoạn 'vượt ngưỡng' nhiệt độ này kéo dài ở mức tối thiểu, để từ đó từng bước đưa nhiệt độ trung bình toàn cầu giảm trở lại.

Báo cáo Thường niên về Khoảng cách Khí thải của Liên Hợp Quốc đã cung cấp thông tin cho các nhà hoạch định chính sách trước khi bước vào kỳ hội nghị đàm phán khí hậu toàn cầu tiếp theo (COP31) tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng tới.

Mặc dù các báo cáo khoảng cách trước đây đã từng hoài nghi về khả năng đạt được mục tiêu 1,5°C nhưng báo cáo lần này đánh dấu lần đầu tiên các tác giả chính thức tuyên bố việc bỏ lỡ mục tiêu này là 'sắp diễn ra và không thể tránh khỏi'.

Các báo cáo trước đây đã xem xét khoảng cách giữa những cam kết cắt giảm khí thải của các quốc gia và những gì cần phải thực hiện để hạn chế mức nóng lên toàn cầu ở ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Tuy nhiên, báo cáo năm nay đưa ra một cách tiếp cận mới để xác định khoảng cách này. Thay vì tập trung vào vấn đề trước đây, báo cáo xem xét các kịch bản mới, trong đó lượng khí thải vượt quá mức cho phép, đồng thời đánh giá những gì cần thực hiện để giới hạn mức nóng lên cao nhất ở khoảng 1,7 - 1,8°C, trước khi đưa nhiệt độ trở lại mức 1,5°C thông qua việc cắt giảm khí thải và sử dụng các công nghệ loại bỏ carbon.

Báo cáo nêu rõ mỗi phần nhỏ mức tăng nhiệt độ vượt ngưỡng 1,5°C đều làm gia tăng nguy cơ xảy ra những biến đổi không thể đảo ngược, bao gồm các biến đổi ở những tảng băng lớn, lượng carbon trong tầng đất đóng băng vĩnh cửu, sự lưu thông của đại dương và các hệ sinh thái san hô, cùng với những tác động tàn khốc đối với con người.

Không có kịch bản lạc quan nào cho việc vượt ngưỡng nhiệt độ

Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), tổ chức có trụ sở tại Nairobi, kịch bản vượt ngưỡng thấp nhất cũng sẽ khiến nhiệt độ đỉnh điểm tăng từ 1,7°C đến 1,8°C và chỉ đưa nhiệt độ trung bình toàn cầu trở lại mức bằng hoặc dưới 1,5°C vào năm 2100.

Để đi theo lộ trình đó, lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu sẽ cần phải được cắt giảm mạnh mẽ hơn rất nhiều so với bất kỳ cam kết nào đang được đưa ra thảo luận tại Hội nghị COP31 sắp tới. Điều này đòi hỏi mức cắt giảm 18% vào năm 2030, 45% vào năm 2035, và 69% vào năm 2040, so với mức của năm 2025.

Báo cáo nêu rõ, để đạt được kịch bản vượt ngưỡng tối thiểu này, thế giới cần phải tăng gấp ba lần công suất điện tái tạo vào năm 2035, đồng thời cắt giảm mạnh mẽ nhiên liệu hóa thạch, bao gồm cả việc loại bỏ hoàn toàn điện than vào năm 2040.

Trái ngược hoàn toàn với những con số này, báo cáo cho thấy ngay cả khi các quốc gia thực hiện đầy đủ những cam kết cắt giảm khí thải hiện có, lượng khí thải cũng chỉ giảm 5% - 8% vào năm 2030 và 11 - 15% vào năm 2035. Kịch bản này sẽ khiến mức nóng lên toàn cầu đạt đỉnh ở khoảng 2,6°C.

Nếu các quốc gia chỉ tiếp tục thực hiện những chính sách hiện hành, nhiệt độ toàn cầu có thể đạt đỉnh ở khoảng 2,8°C. Báo cáo cũng ghi nhận con số ước tính này đã tăng so với năm ngoái.

Ngay cả trong kịch bản giả định rằng các quốc gia thực hiện đầy đủ những cam kết cắt giảm khí thải hiện có, đồng thời các quốc gia đạt mức phát thải ròng bằng 0, mức nóng lên toàn cầu vẫn sẽ đạt đỉnh ở 2,1°C.

Theo HỒNG NHUNG/baovanhoa.vn