Hơn 500 nghìn ha cây trồng có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán, xâm nhập mặn

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong vụ Đông Xuân 2026-2027, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn có nguy cơ ảnh hưởng từ 424.800ha đến 502.300ha cây trồng tại thời điểm cao điểm.

15/10/2026 12:47

Một cánh đồng khô cằn do ảnh hưởng của xâm nhập mặn. (Ảnh: Nguyễn Sự)

Trước dự báo hiện tượng El Nino diễn biến mạnh, ngành thủy lợi đang tập trung theo dõi nguồn nước, xây dựng phương án ứng phó, bảo đảm nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân.

Vụ Đông Xuân 2025-2026, cả nước gieo trồng hơn 2,69 triệu ha lúa, trong đó hơn 2,58 triệu ha thuộc vùng tưới từ công trình thủy lợi, đạt tỷ lệ 96%. Đối với vụ Hè Thu và vụ Mùa 2026, tổng diện tích gieo trồng đạt hơn 3,35 triệu ha, trong đó hơn 3,16 triệu ha thuộc vùng tưới từ các công trình thủy lợi.

Nguồn nước trong vụ Hè Thu và vụ Mùa năm 2026 cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất. Tuy nhiên, tại khu vực Trung Bộ đã xuất hiện tình trạng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn cục bộ, ảnh hưởng đến khoảng 7.100ha cây trồng. Trong đó, Bắc Trung Bộ có khoảng 4.650ha bị ảnh hưởng; khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên khoảng 2.450ha.

Ngoài ra, do thời tiết nắng nóng kéo dài, mực nước tại nhiều hồ chứa nhỏ xuống thấp, trong khi tình hình xâm nhập mặn trên sông Vĩnh Điện (Đà Nẵng) diễn biến phức tạp, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã phải điều chỉnh, lùi hoặc giãn thời vụ đối với khoảng 3.821ha lúa.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, trong mùa khô 2025-2026, ranh mặn 4g/l có thời điểm xâm nhập sâu từ 40 đến 49km tại các cửa sông. Tuy nhiên, nhờ chủ động vận hành các công trình thủy lợi, việc kiểm soát mặn cơ bản đáp ứng yêu cầu cung cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Đáng chú ý, dự báo tình hình hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027 có thể diễn biến phức tạp hơn do ảnh hưởng của hiện tượng El Niño.

Theo dự báo của Cục Khí tượng Thủy văn, trong thời kỳ từ tháng 10 đến tháng 12/2026, trạng thái El Niño có thể đạt cường độ rất mạnh, với xác suất được dự báo ở mức 98%. Hiện tượng này có khả năng tiếp tục duy trì trong những tháng đầu năm 2027 và kéo dài đến đầu mùa hè năm sau.

Nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn trên diện rộng được cảnh báo bắt đầu từ tháng 11/2026 và có thể kéo dài đến khoảng tháng 9/2027, tùy từng khu vực. Những vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng cao gồm Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Bắc Trung Bộ.

Trong vụ Đông Xuân 2026-2027, tổng diện tích cây trồng có nguy cơ bị ảnh hưởng tại thời điểm cao điểm được dự báo từ 424.800 đến 502.300ha. Trong đó, khu vực Cao nguyên Nam Trung Bộ có khoảng 105.000-150.000ha; Đồng bằng sông Cửu Long khoảng 250.800ha; Đông Nam Bộ từ 35.000-40.000ha; Duyên hải Nam Trung Bộ từ 25.000-45.000ha và Bắc Trung Bộ từ 9.000-16.500ha.

Riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long, diện tích có nguy cơ bị ảnh hưởng gồm 85.800ha lúa Đông Xuân, 120.000ha sản xuất lúa-tôm và 45.000ha cây ăn trái. Đây là khu vực cần đặc biệt chú trọng các giải pháp kiểm soát xâm nhập mặn, tích trữ và sử dụng hiệu quả nguồn nước ngọt.

Đối với vụ Hè Thu và vụ Mùa năm 2027, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn được dự báo tập trung chủ yếu tại Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, với tổng diện tích cây trồng có nguy cơ bị ảnh hưởng tại thời điểm cao điểm từ 83.000 đến 140.500ha. Ngoài ra, khu vực Cao nguyên Nam Trung Bộ có thể chịu ảnh hưởng trong giai đoạn đầu vụ đối với khoảng 40.000-58.000ha.

Trước những nguy cơ nêu trên, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đang tiếp tục theo dõi, cập nhật thông tin dự báo khí tượng, thủy văn; nâng cao chất lượng dự báo nguồn nước, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, kịp thời cung cấp thông tin cho các địa phương xây dựng phương án sản xuất phù hợp.

Song song với nhiệm vụ bảo đảm nguồn nước, công tác quản lý, vận hành an toàn hồ chứa thủy lợi cũng được tăng cường. Đáng chú ý, trong đợt mưa lớn từ ngày 10 đến 17/9/2026, ba hồ chứa quan trọng đặc biệt gồm Cửa Đạt, Tả Trạch và Ngàn Trươi đã giữ lại khoảng 371 triệu m³ nước trên tổng lượng nước đến khoảng 580 triệu m³, góp phần cắt, giảm lũ cho khu vực hạ du.

Bên cạnh đó, ngành thủy lợi tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, vận hành công trình và giám sát nguồn nước. Hệ thống thông tin thủy lợi Việt Nam (VN-WIS) được duy trì hoạt động; dữ liệu giám sát chất lượng nước tại 16 hệ thống công trình thủy lợi được cập nhật trên nền tảng WebGIS.

Ứng dụng 'Thủy lợi Việt Nam' cũng đã được đưa vào hoạt động trên hệ điều hành iOS và Android, cung cấp thông tin về vận hành công trình, hạn hán, xâm nhập mặn, an toàn đập, hồ chứa, nước sạch nông thôn và dữ liệu chuyên ngành.

Theo Hoàng Quân/Nhân dân