Bị chê bai, cô lập kéo dài, người trẻ đối mặt nguy cơ rối loạn tâm thần

Một nữ sinh viên mắc chứng ăn vô độ tâm thần, thường xuyên tự gây nôn sau khi ăn, dẫn đến hạ kali máu. Một nữ sinh 15 tuổi khác bị bạn bè cô lập, chế giễu gần 2 năm, sau đó xuất hiện trầm cảm kèm triệu chứng loạn thần. Các trường hợp cho thấy những tổn thương tâm lý kéo dài ở người trẻ cần được nhận diện và can thiệp kịp thời.

13/10/2026 18:04

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần chia sẻ về ca bệnh. (Ảnh: BVCC)

Bị chê bai ngoại hình, nữ sinh viên mắc chứng ăn vô độ tâm thần

Ngày 12/10, tại buổi cung cấp thông tin về chứng ăn vô độ tâm thần, các bác sĩ Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ trường hợp nữ sinh viên 21 tuổi thường xuyên ăn uống mất kiểm soát rồi tự gây nôn để tránh tăng cân.

Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thị Nguyệt Nga cho biết, bệnh nhân vốn trầm tính, ít chia sẻ. Khi lên đại học, cô thường bị bạn bè chê bai ngoại hình, từ đó chú ý nhiều hơn đến cân nặng, nhịn ăn và sử dụng trà, cà phê để giảm cân.

Cùng với áp lực học tập, quan hệ bạn bè và gia đình, tình trạng của bệnh nhân ngày càng nghiêm trọng. Cô xuất hiện những cơn ăn mất kiểm soát, thường ăn lượng lớn cơm, thịt, cá, bánh quy, khoai tây chiên và đồ ăn vặt.

Sau khi ăn, bệnh nhân tự gây nôn, tập luyện quá mức để tránh tăng cân, đồng thời sử dụng thuốc nhuận tràng và thuốc lợi tiểu.

Tần suất các cơn ăn vô độ tăng lên 8-10 lần mỗi tuần, sau đó gần như xảy ra hằng ngày, ảnh hưởng đáng kể đến việc học tập. Bệnh nhân còn bị rối loạn kinh nguyệt, khoảng ba tháng mới có kinh một lần.

Khi thăm khám, chỉ số khối cơ thể của bệnh nhân là 17,6, kèm tình trạng hạ kali máu. Các bác sĩ chẩn đoán ăn vô độ tâm thần, trên nền tiền sử tự gây thương tích khi căng thẳng.

Bác sĩ chia sẻ về ca bệnh.

Một trường hợp khác là nam sinh viên 22 tuổi, có hơn một năm thường xuyên ăn lượng thức ăn lớn bất thường, có lúc gấp 3 lần bình thường, rồi tự móc họng gây nôn.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Ngô Tuấn Khiêm, có lần bệnh nhân nôn nhiều đến ngất xỉu, phải nhập viện và được phát hiện hạ kali máu.

Sau một tháng điều trị bằng thuốc kết hợp can thiệp tâm lý, tình trạng người bệnh cải thiện khoảng 50-60%. Qua 4-5 lần tái khám tiếp theo, bệnh nhân ổn định hơn, không còn những đợt ăn quá mức như trước.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, cho biết ăn vô độ tâm thần là rối loạn ăn uống đặc trưng bởi những đợt ăn lượng thức ăn lớn bất thường, đi kèm cảm giác mất kiểm soát.

Sau đó, người bệnh lặp lại các hành vi nhằm ngăn tăng cân như tự gây nôn, lạm dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu, nhịn ăn hoặc tập thể dục quá mức.

Bệnh thường khởi phát ở tuổi vị thành niên hoặc đầu tuổi trưởng thành. Các yếu tố liên quan có thể gồm di truyền, hoạt động thần kinh và nội tiết, tính cầu toàn, lòng tự trọng thấp, khó điều hòa cảm xúc, áp lực ngoại hình, bắt nạt và ảnh hưởng từ mạng xã hội.

Theo bác sĩ Khiêm, việc thường xuyên tự gây nôn hoặc lạm dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu có thể gây rối loạn điện giải, tổn thương răng, thực quản, tuyến nước bọt, thận và đường tiêu hóa. Đặc biệt, hạ kali máu có thể dẫn đến yếu cơ, ngất, rối loạn nhịp tim, thậm chí tử vong.

Nữ sinh 15 tuổi trầm cảm sau gần hai năm bị bắt nạt

Một trường hợp khác được ghi nhận tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Hà Nội là nữ sinh Hà, 15 tuổi, được chẩn đoán trầm cảm kèm triệu chứng loạn thần trên nền sang chấn tâm lý kéo dài do bị bắt nạt học đường.

Hà có thành tích học tập tốt, đặc biệt ở môn tiếng Nhật. Tuy nhiên, em thường xuyên bị bạn cùng lớp cô lập, gắn mác kiêu ngạo. Tình trạng kéo dài gần hai năm nhưng nữ sinh chọn cách im lặng, cố gắng học tập và tự giải quyết những tổn thương.

Đến lớp 9, Hà bắt đầu xuất hiện các cơn hoảng loạn với biểu hiện run tay chân, tê bì, hoa mắt, ù tai, tim đập nhanh, khó thở và đau đầu.

Có thời điểm, các cơn xảy ra gần như mỗi ngày, khiến em luôn trong trạng thái lo sợ. Nữ sinh còn mất ngủ, nghe những âm thanh lặp lại trong đầu và có lúc nghĩ đến tự sát.

Nhận thấy con ngày càng thu mình, thường xuyên khóc và lo âu, gia đình đưa Hà đi khám sức khỏe tâm thần.

Bác sĩ Dương hỏi chuyện và tư vấn cho bệnh nhân.

Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Dương, Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết, bệnh nhân được điều trị bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý nhằm nhận diện cảm xúc, điều hòa và ứng phó với căng thẳng.

Sau khoảng hai tuần, giấc ngủ của Hà cải thiện, tần suất các cơn hoảng loạn giảm. Tuy nhiên, em vẫn cần tiếp tục điều trị và được theo dõi sát nguy cơ tự làm hại bản thân.

Theo bác sĩ Dương, bắt nạt học đường có thể gây tổn thương tâm lý kéo dài. Trẻ liên tục bị cô lập, xúc phạm hoặc hạ thấp giá trị bản thân có nguy cơ xuất hiện lo âu, trầm cảm, rối loạn hoảng sợ, stress sau sang chấn; một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng loạn thần.

Đáng chú ý, nhiều trẻ bị bắt nạt không chủ động chia sẻ vì sợ bị đánh giá hoặc cho rằng người lớn không tin mình. Trong khi đó, phụ huynh có thể nhầm các biểu hiện như mất ngủ, đau đầu, hồi hộp, giảm tập trung, cáu gắt hoặc né tránh đến trường với những thay đổi tâm lý thông thường ở tuổi dậy thì.

Các bác sĩ khuyến cáo gia đình cần quan tâm khi trẻ có những thay đổi bất thường, kéo dài về cảm xúc, hành vi, giấc ngủ hoặc ăn uống.

Đối với chứng ăn vô độ tâm thần, những dấu hiệu cần lưu ý gồm thường xuyên vào nhà vệ sinh ngay sau bữa ăn, ăn uống bí mật, ăn kiêng khắt khe xen kẽ các đợt ăn mất kiểm soát, tập luyện quá mức hoặc tự ý sử dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu.

Với trẻ bị bắt nạt học đường, phụ huynh cần lắng nghe, tránh phán xét và đưa trẻ đi khám sớm khi xuất hiện các biểu hiện lo âu, thu mình, tự làm đau bản thân, có ý nghĩ tự sát hoặc những trải nghiệm bất thường.

Theo các chuyên gia, phát hiện sớm, điều trị phù hợp và tạo môi trường an toàn để người trẻ chia sẻ là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế hậu quả của các rối loạn sức khỏe tâm thần.

Theo THIÊN LAM/Nhân dân