Sulak - vẻ đẹp hùng vĩ của hẻm núi sâu nhất châu Âu

Trong danh mục các kỳ quan thiên nhiên danh tiếng của Liên bang Nga, hẻm núi Sulak thuộc Cộng hòa Dagestan đang nổi lên như một điểm đến 'hot'. Không chỉ là một địa danh thuần túy dành cho hoạt động thưởng ngoạn, Sulak là một cấu trúc địa chất quy mô lớn, giữ kỷ lục là hẻm núi sâu nhất châu Âu.

09/10/2026 16:56

Theo báo cáo khảo sát của Viện Hàn lâm khoa học Nga, với độ sâu tối đa đạt 1.920m, hẻm núi Sulak vượt qua độ sâu của hẻm núi Grand Canyon nổi tiếng tại bang Arizona (Mỹ) khoảng 60m và sâu hơn hẻm núi sông Tara ở Montenegro tới hơn 600m.

Bản thân 'công trình' tự nhiên này đang trở thành mũi nhọn thu hút dòng vốn đầu tư hạ tầng du lịch lớn nhất tại vùng bắc Kavkaz.

Toàn bộ hệ thống hẻm núi kéo dài 53km. (Ảnh: THÙY VÂN)

Toàn bộ hệ thống hẻm núi Sulak kéo dài trên một lộ trình dài 53km, phân tách rặng núi Gimrinsky và Salatau. Về mặt cấu trúc, lòng vách núi không phải là một vệt cắt đơn lẻ mà được chia tách thành ba phân đoạn: Hẻm núi chính Glavny, Hẻm núi Chirkey và Hẻm núi Miatlinsky.

Sự hình thành của hẻm núi là kết quả của hai tiến trình đồng thời diễn ra suốt nhiều triệu năm, sự nâng lên liên tục của các mảng kiến tạo đá vôi thuộc dãy Kavkaz và sức bào mòn không ngừng nghỉ của sông Sulak, dòng sông có lưu lượng nước lớn nhất Dagestan.

Dòng sông dưới đáy vực luôn mang một màu xanh ngọc lam hoặc xanh lơ đậm đà đặc trưng. (Ảnh: THÙY VÂN)

Khi quan sát trực diện từ các bờ vách dốc đứng có chiều rộng dao động từ vài chục mét đến 3km, du khách có thể thấy rõ cấu trúc tầng lớp của các phiến đá vôi, sa thạch và trầm tích có niên đại từ kỷ Phấn trắng và kỷ Jura. Các nhà khảo cổ và địa chất học thường xuyên tìm thấy những mẫu hóa thạch của các loài sinh vật biển cổ đại nằm lộ thiên trong các thớ đá nứt nẻ tại đây.

Điểm đặc sắc nhất, tạo nên tính mỹ thuật cao cho Sulak chính là sắc nước. Tùy thuộc vào mùa và góc độ ánh sáng mặt trời phản chiếu, dòng sông dưới đáy vực luôn mang một màu xanh ngọc lam hoặc xanh lơ đậm đà đặc trưng. Màu sắc này được hình thành hoàn toàn tự nhiên do nguồn nước từ các sông băng trên núi cao hòa tan một hàm lượng lớn khoáng chất đá vôi thanh khiết cùng các tạp chất khoáng đặc hữu trước khi đổ vào lòng hẻm.

Thảm thực vật tại đây cũng mang tính bản địa cao với các loài cây chịu hạn. (Ảnh: THÙY VÂN)

Nằm biệt lập giữa các dãy núi cao, hẻm núi Sulak sở hữu một tiểu khí hậu có sự phân hóa rõ rệt từ đỉnh núi xuống đáy vực. Đây là nơi trú ngụ và làm tổ của nhiều loài chim săn mồi quý hiếm có tên trong Sách Đỏ của Liên bang Nga, tiêu biểu là kền kền đầu trắng, kền kền đen châu Âu.

Vào những ngày lặng gió, từ các điểm quan sát phía trên, du khách dễ dàng bắt gặp hình ảnh những sải cánh lớn của loài kền kền chao lượn ngay bên dưới vách đá dốc đứng. Thảm thực vật tại đây cũng mang tính bản địa cao với các loài cây chịu hạn và các quần thể hoa dại quý hiếm sinh trưởng trực tiếp trên các gờ đá thô ráp.

Nằm cách thủ phủ Makhachkala khoảng 80km về phía Tây Bắc, việc tiếp cận hẻm núi Sulak hiện nay đã thuận tiện hơn rất nhiều nhờ hệ thống đường nhựa chạy qua các tuyến đèo dốc.

Điểm trung chuyển và lưu trú phổ biến nhất của du khách là thị trấn Dubki, nơi tập trung các đài quan sát chính được trang bị hệ thống rào chắn bảo vệ an toàn. Tại đây, các đài quan sát nhô ra khoảng không mang lại tầm nhìn toàn cảnh dải lụa xanh ngọc lam uốn lượn sâu thẳm dưới lòng đất, là một điểm dừng chân lý tưởng để cảm nhận độ cao choáng ngợp và sức mạnh của những cơn gió núi thổi bạt người.

Video: THÙY VÂN

Để xuống được lòng sông, du khách phải di chuyển qua các tuyến đường rải sỏi hiểm trở bằng xe địa hình hướng về làng cổ Zubutli. Tại đây, hoạt động đi thuyền cao tốc ngược dòng sông Sulak là trải nghiệm không thể bỏ qua.

Ngồi trên thuyền, khi ngước mắt lên, du khách mới cảm nhận hết được sự vĩ đại của thiên nhiên khi những bức tường đá cao gần 2.000m sừng sững bao bọc chung quanh, cô lập hoàn toàn âm thanh của thế giới bên ngoài.

Trải nghiệm đi thuyền trên hồ chứa nước Chirkey. (Ảnh: THÙY VÂN)

Được đưa vào vận hành từ giữa năm 2022, tổ hợp du lịch Nokhyo được xây dựng ngay trong lòng các đường hầm khảo sát cũ của nhà thủy điện Miatlinskaya. Hệ thống này bao gồm các lối đi bộ xuyên qua hang đá, kết nối với một chiếc cầu treo dây văng bắc ngang qua hai bờ vách đá của hẻm núi.

Tại đây, các dịch vụ thể thao mạo hiểm như đu dây zipline dài 250m, nhảy dây bungee từ độ cao lớn đang thu hút những du khách tìm kiếm cảm giác mạnh.

Tổ hợp du lịch Nokhyo cung cấp các dịch vụ trải nghiệm lòng hẻm. (Ảnh: THÙY VÂN)

Một đặc điểm độc đáo khác của hẻm núi Sulak là sự gắn kết chặt chẽ với các công trình công nghiệp lớn của quốc gia. Nằm ngay ở phần thượng nguồn hẻm núi là hồ chứa nước Chirkey với diện tích bề mặt lên tới 42km², được hình thành do việc xây dựng Nhà máy thủy điện Chirkeyskaya.

Đập vòm bê-tông của nhà máy thủy điện này cao 232m, là đập vòm cao nhất nước Nga được xây dựng trong một địa hình khe núi hẹp cực kỳ phức tạp dưới thời Xô-viết. Sự xuất hiện của mặt hồ rộng lớn tĩnh lặng, có màu nước đồng nhất với dòng sông, kết hợp với kiến trúc bê-tông đồ sộ của đập thủy điện đã tạo nên một cảnh quan nhân tạo hùng vĩ.

Nhà máy thủy điện Chirkeyskaya (Ảnh: THÙY VÂN)

Theo lời người hướng dẫn viên địa phương, thời điểm lý tưởng nhất để ghé thăm hẻm núi Sulak là từ tháng 5 đến tháng 10, khi thời tiết ấm áp, ít mưa và dòng sông đạt độ trong suốt cao nhất dưới ánh nắng. Do đặc thù địa hình dốc đứng và có gió lớn xuất hiện đột ngột vào buổi chiều, du khách luôn được khuyến cáo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn tại các rìa đá tự do và nên sử dụng dịch vụ của các hướng dẫn viên bản địa khi di chuyển sâu vào lòng vực.

Hẻm núi Sulak không chỉ đơn thuần là một cảnh quan để chụp ảnh, đó là nơi con người được đối diện trực tiếp với sự vĩ đại và sức mạnh kiến tạo của trái đất.

Theo THÙY VÂN Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Nga/Nhân dân