Gần 850.000 người mắc ung thư gan, nhiều trường hợp có thể phòng ngừa

Theo những ước tính mới nhất về gánh nặng ung thư toàn cầu do Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) công bố tháng 10/2026, gần 850.000 người mắc ung thư gan và hơn 730.000 người tử vong vì căn bệnh này trong năm 2024.

12/10/2026 08:00

Bệnh nhân mắc ung thư gan trở nặng. (Ảnh: NGUYÊN HÀ)

Gánh nặng bệnh tập trung tại châu Á với gần 600.000 ca mắc mới trong năm 2024, trong khi châu Đại Dương ghi nhận gần 5.000 ca.

Thông tin do Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), cơ quan chuyên môn về ung thư thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố nhân Tháng Nhận thức về Ung thư gan, dựa trên những ước tính mới nhất về gánh nặng ung thư toàn cầu.

Việt Nam thuộc nhóm có gánh nặng ung thư gan

Trong nhiều năm qua, ung thư gan luôn nằm trong nhóm bệnh ung thư có số ca mắc và tử vong cao tại Việt Nam.

Theo dữ liệu GLOBOCAN 2024 của IARC, Việt Nam ước tính có 177.404 ca ung thư mới và 111.015 trường hợp tử vong do ung thư trong năm 2024. Ung thư gan và đường mật trong gan được ước tính có 14.591 ca mắc mới, đứng thứ tư trong số các loại ung thư có số ca mắc cao nhất tại Việt Nam, sau ung thư vú, phổi và đại trực tràng.

Nam giới có nguy cơ mắc bệnh ung thư gan cao hơn 2 lần so với nữ giới. IARC - cơ quan chuyên môn về ung thư thuộc WHO

Gánh nặng bệnh có liên quan tới tình trạng nhiễm virus viêm gan mạn tính, trong đó viêm gan B và viêm gan C là những yếu tố nguy cơ cao.

Theo WHO, viêm gan B có thể chuyển thành nhiễm trùng mạn tính và làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan.

Năm 2024, WHO ước tính khoảng 240 triệu người trên thế giới sống chung với viêm gan B mạn tính; căn bệnh này gây khoảng 1,1 triệu ca tử vong, chủ yếu do xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan.

Viêm gan C cũng có thể tiến triển thành xơ gan và ung thư gan. Điểm khác biệt quan trọng là hiện đã có thuốc kháng virus tác động trực tiếp có khả năng chữa khỏi hơn 95% người nhiễm viêm gan C.

Như vậy, câu chuyện ung thư gan không chỉ bắt đầu khi khối u xuất hiện. Với một bộ phận người bệnh, nguy cơ đã hình thành từ nhiều năm trước thông qua tình trạng nhiễm virus viêm gan, tổn thương gan mạn tính và xơ gan.

Phòng ngừa những nguy cơ có thể kiểm soát

Ung thư gan là một trong những loại ung thư có thể chủ động phòng ngừa từ sớm.

Nhiễm virus viêm gan B kéo dài có thể gây tổn thương gan, xơ gan và ung thư gan. Tiêm vaccine viêm gan B là biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

Với viêm gan C, hiện chưa có vaccine nhưng bệnh có thể được chữa khỏi trong phần lớn trường hợp. WHO cho biết thuốc kháng virus tác động trực tiếp có thể chữa khỏi hơn 95% người nhiễm viêm gan C.

Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh quan trọng.

Viêm gan D cũng liên quan chặt chẽ đến viêm gan B. Virus này chỉ có thể tồn tại khi có virus viêm gan B. Vì vậy, tiêm vaccine phòng viêm gan B cũng đồng thời phòng viêm gan D. Người đồng nhiễm hai loại virus này có nguy cơ tổn thương gan nặng và tiến triển ung thư gan cao hơn.

Mới đây, IARC đã xếp virus viêm gan D vào Nhóm 1, tức tác nhân gây ung thư ở người, cùng với virus viêm gan B và C. Những bằng chứng này cho thấy kiểm soát viêm gan virus, từ tiêm vaccine đến xét nghiệm, điều trị và theo dõi người bệnh là một trong những hướng quan trọng để giảm gánh nặng ung thư gan.

Bên cạnh viêm gan virus, uống rượu, thừa cân, chế độ ăn không lành mạnh và ít vận động cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư.

Phòng ngừa ung thư gan cần được thực hiện từ nhiều hướng, từ tiêm vaccine viêm gan B, xét nghiệm và điều trị viêm gan virus đến kiểm soát các yếu tố gây tổn thương gan. Với những người mắc bệnh gan mạn tính, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường có ý nghĩa quan trọng.

Ung thư gan được phát hiện ở giai đoạn muộn khiến việc điều trị thường khó khăn hơn. Chủ động phòng bệnh, kiểm soát các bệnh gan mạn tính và phát hiện sớm nhóm có nguy cơ cao là những giải pháp quan trọng để giảm số ca mắc và tử vong do ung thư gan.

Theo Nguyễn Trung Hiếu/Nhân dân