Bảo vệ cá tự nhiên ở vùng sông Hậu

Được cộng đồng bảo vệ và chăm sóc, bầy cá tự nhiên trên sông ngày càng sinh sôi, phát triển. Hình ảnh bầy cá nổi lên, quẫy đuôi, đớp mồi đã trở thành nét đẹp bình yên của vùng làng quê đầu nguồn sông Hậu, tỉnh An Giang.

18/10/2026 17:33

Được bảo vệ, bầy cá ở xã Phú Hữu sinh sôi phát triển. ( Ảnh: Thanh Dũng)

Buổi chiều, ở ấp Vĩnh Bình, xã Vĩnh Hậu, vợ chồng bà Nguyễn Thị Diệu lại ra sông cho cá ăn. Khi vợ chồng bà rải thức ăn là rau củ, gạo, cám xuống sông, bầy cá từ dưới nước ngoi lên tranh nhau ăn mồi. Nào là cá tra, cá he, cá mè vinh, cá trê và những con rùa lớn.

Hình ảnh này đã quen thuộc hơn 10 năm qua. Trong bầy cá, có nhiều con già yếu chết đi nhưng lại có con non tìm đến, cứ thế hết đợt cá này đến đợt cá khác nương náu nơi bến nước thuộc vợ chồng bà Diệu quản lý.

Thời gian trôi qua đã lâu nhưng vợ chồng bà Diệu vẫn nhớ lúc đầu có vài con cá nhỏ bơi trong vùng nước. Bà Diệu đang ăn bánh mì nên bẻ vụn ném cho chúng ăn, thích thú nhìn cảnh cá ăn mồi nên bà Diệu thường ném thức ăn là cơm thừa, bánh vụn. Lâu ngày, người và cá gắn bó nhau, đến giờ ăn, cá lại xuất hiện và càng về sau số lượng càng nhiều hơn.

Bà Nguyễn Thị Diệu đang xay nhuyễn rau củ quả cho cá ăn. (Ảnh: Thanh Dũng)

Từ vài con cá nhỏ lâu năm đã thành bầy cá đông đúc cả chục tấn, vợ chồng bà Diệu đóng cọc rào bên bờ sông, thả thêm lục bình cho cá có chỗ trú ẩn. Để chăm sóc bầy cá thiên nhiên này mỗi ngày vợ chồng bà Diệu phải dùng đến 300-400kg thức ăn.

Một con số không hề nhỏ ở vùng quê. Nhưng nét đẹp cộng đồng đã tỏa sáng tại đây. Nhận thấy việc làm ý nghĩa của ông bà Diệu, người dân trong vùng có rau củ quả, cơm thừa… mang đến cho cá ăn. Còn Ban Trị sự Phật giáo Hòa Hảo xã Vĩnh Hậu đã hỗ trợ vợ chồng bà Diệu một chiếc máy xay nhuyễn rau củ quả.

Để bảo vệ đàn cá khỏi những người dùng xung điện bắt cá, vợ chồng bà Diệu đã tự bỏ tiền túi làm cầu sắt dọc bờ sông để canh gác và cho cá ăn. Đêm đêm, hệ thống đèn năng lượng mặt trời rực sáng một bến sông.

Hơn 10 năm qua, bà Diệu gắn bó nuôi bầy cá thiên nhiên. (Ảnh: Thanh Dũng)

'Khúc sông này bây giờ đã trở thành điểm phóng sinh quen thuộc của bà con vào các ngày rằm hay 30 hằng tháng. Mấy chú công an địa phương cũng quan tâm lắm, thường xuyên tuần tra giữ gìn an ninh, ngăn chặn các hành vi đánh bắt trái phép', bà Diệu mỉm cười hiền hậu.

Dân gian gọi vui đó là 'bến cá' và cách đó không xa ngược về thượng nguồn sông Hậu là 'bến cá' của ông Nguyễn Văn Phùng ngụ ấp Vĩnh Phước, xã Phú Hữu. Xuất hiện muộn hơn 'bến cá' vợ chồng bà Diệu nhưng số lượng cá thiên nhiên không vì thế mà ít hơn.

Ông Phùng là chủ bến đò ngang tại ấp Vĩnh Phước đưa khách qua lại sông Hậu. Hai năm trước, ông Phùng thấy có cá tự nhiên quẩn quanh khu vực bến đò kiếm mồi nên ông lấy cơm nguội thảy xuống cho cá ăn.

Là người mưu sinh sông nước, ông Phùng không đánh bắt mà còn mua thức ăn viên để nuôi cá. Khách qua sông cũng thích cảnh tượng này nên khi đi đò hay ném mồi cho cá ăn. Trong thế giới tự nhiên, loài vật như biết truyền tín hiệu nhau, cá sông tìm đến khu vực bến đò ngày càng đông.

Ông Nguyễn Văn Phùng cho cá ăn. ( Ảnh: Thanh Dũng)

Đứng trên chiếc bè gỗ chao nhẹ theo nhịp sóng, ông Phùng vốc thức ăn rải xuống nước. Ngay lập tức, mặt nước xôn xao gợn sóng bởi đàn cá trồi lên. Tiếng cá ăn mồi, tiếng cá quẫy đuôi khua nước nhìn thật thích mắt.

'Ở đây có nhiều loại cá cùng chung sống. Nào là cá he, mè vinh, cá tra, cá trê, cá rô đồng, cá tai tượng... Có những con cá tra nặng 10kg, còn cá con nặng từ 3- 4kg thì vô số kể', ông Phùng cười rạng rỡ.

Mỗi ngày, ông Phùng đều đặn cho cá ăn 2 lần, 1 ngày khoảng 30kg thức ăn công nghiệp. Dân địa phương, khách qua đò cùng chung tay bảo vệ cá sông, người đem cơm, rau củ, xoài chín, bắp cải cho cá ăn.

Bầy cá tự nhiên được ông Phùng và dân cư trong khu vực bảo vệ, chăm sóc. ( Ảnh:Thanh Dũng)

Để cho cá có chỗ sinh sống, người dân khu vực cùng ông Phùng chất lục bình làm 'ngôi nhà' an toàn cho cá, đồng thời giăng đèn pha sáng rực ban đêm để chống lại những người bắt trộm cá và để nhắc nhở tàu thuyền qua lại không tấp vào neo đỗ chỗ cá đang sống.

Thế nhưng, hành trình giữ cá chưa bao giờ bình yên. Đã từng có những đêm tối, kẻ xấu dùng xung điện lén lút đánh bắt khiến cá chết la liệt. Có lúc, cá hoảng sợ bỏ đi. 'Lúc đó tôi ra bến nhìn dòng nước trống không, lòng buồn bã vì cứ nghĩ cá sẽ không quay lại. Đến khi thấy chúng quay về, tôi mừng lắm', ông Phùng trải lòng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, ô nhiễm nguồn nước và nạn đánh bắt tận diệt đang đẩy nguồn lợi thủy sản sông Mê Kông vào nguy cơ suy kiệt, thì những việc làm tự nguyện của anh Phùng, vợ chồng bà Diệu như những làn gió mát lành.

Bảo vệ đàn cá sông là giữ lấy cái hồn của vùng sông nước, giáo dục cho thế hệ trẻ biết yêu thương và sống hòa hợp với thiên nhiên. Trong nắng chiều buông xuống bến sông, hình ảnh đàn cá hàng nghìn con tại 2 'bến cá' thong dong bơi lội là nét đẹp chân quê của những người âm thầm bảo vệ nguồn lợi thủy sản thiên nhiên.

Theo TRẦN THANH DŨNG/Nhân dân