Bệnh não mô cầu xuất hiện trong trường học: Những dấu hiệu phụ huynh không thể bỏ qua

Trước diễn biến 4 học sinh mắc bệnh do não mô cầu (viêm màng não mô cầu) nhóm B tại một trường THCS ở TP.HCM, trong đó có một trường hợp tử vong, phụ huynh cần theo dõi sát sức khỏe của trẻ, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và phối hợp với nhà trường, cơ quan y tế để phòng bệnh.

20/10/2026 20:11

Bệnh có thể diễn biến nhanh

Theo thông tin từ ngành y tế TP.HCM, đến nay ghi nhận 4 học sinh mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó một học sinh tử vong. Ngành y tế đã phối hợp với nhà trường và chính quyền địa phương điều tra dịch tễ, rà soát người tiếp xúc gần và triển khai các biện pháp kiểm soát nguy cơ lây lan.

Tác nhân gây bệnh não mô cầu là vi khuẩn Neisseria meningitidis. Ảnh: baochinhphu.vn

Trước tình hình này, phụ huynh có con đang đi học cần chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ, đặc biệt khi trẻ học cùng lớp, sinh hoạt chung hoặc có tiếp xúc gần với trường hợp mắc bệnh.

Khi phát hiện một ca nhiễm trong môi trường tập thể như lớp học, việc dự phòng cho những người tiếp xúc gần là cực kỳ khẩn cấp nhằm cắt đứt chuỗi lây truyền.

Kháng sinh dự phòng cần được sử dụng càng sớm càng tốt theo chỉ định của bác sĩ hoặc cơ quan y tế, trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện ca bệnh. Loại thuốc và liều dùng phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn; người dân không nên tự ý ngưng thuốc giữa chừng hoặc tự tăng, giảm liều.

Tuy nhiên không phải toàn bộ học sinh trong trường đều cần uống kháng sinh dự phòng; chỉ định dự phòng tập trung vào nhóm tiếp xúc gần với ca bệnh trong khoảng thời gian có khả năng lây truyền (thường trong vòng 7 ngày trước khi người bệnh khởi phát triệu chứng) theo chỉ định của bác sĩ.

Phụ huynh cũng cần bình tĩnh, không nên cho rằng mọi học sinh trong trường đều có nguy cơ như nhau hoặc trẻ có triệu chứng hô hấp thông thường chắc chắn mắc não mô cầu.

Việc uống kháng sinh dự phòng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhưng không đảm bảo miễn dịch tuyệt đối trong tương lai (nếu tiếp xúc lại với nguồn bệnh mới). Do đó, trong vòng 10 - 14 ngày tiếp theo, người tiếp xúc gần vẫn cần theo dõi thân nhiệt và sức khỏe.

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh nhưng khi xâm nhập vào máu hoặc dịch não tủy, chúng có thể gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, thậm chí cả hai, với những biến chứng nghiêm trọng.

Vi khuẩn lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, họng của người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn. Bệnh có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết và diễn biến nặng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn/nôn mửa, cổ cứng, rối loạn ý thức, co giật hoặc xuất hiện những chấm, mảng xuất huyết tím trên da, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được cấp cứu kịp thời.

Đối với trẻ nhỏ, các biểu hiện như quấy khóc bất thường, bỏ bú, lừ đừ hoặc giảm đáp ứng cũng cần được chú ý. Ban xuất huyết không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay từ đầu, do đó không nên đợi trẻ nổi ban mới đưa đi khám.

Đặc biệt, nếu trẻ có biểu hiện bất thường tiến triển nhanh, phụ huynh không nên chờ đến ngày hôm sau, chờ xuất hiện đầy đủ triệu chứng hoặc tự điều trị tại nhà. Đây là bệnh có thể chuyển nặng trong thời gian ngắn, vì vậy việc thăm khám sớm rất quan trọng.

Những việc cần làm gì để giảm nguy cơ

Nếu trẻ vẫn đi học bình thường, phụ huynh nên theo dõi sức khỏe hằng ngày, chú ý những thay đổi như sốt, đau đầu, mệt mỏi bất thường hoặc biểu hiện khác với trạng thái thường ngày của trẻ.

Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học, liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn và thông báo cho nhà trường nhằm phối hợp theo dõi, xử lý theo quy định.

Phụ huynh cần nhắc trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ vệ sinh cá nhân, không dùng chung cốc uống nước và các vật dụng cá nhân. Gia đình cũng nên giữ nhà ở thông thoáng, bảo đảm dinh dưỡng và nghỉ ngơi phù hợp cho trẻ.

Bên cạnh đó, phụ huynh nên theo dõi thông báo từ nhà trường và cơ quan y tế địa phương. Nếu trẻ thuộc nhóm tiếp xúc gần với ca bệnh, gia đình cần thực hiện hướng dẫn theo dõi sức khỏe, thăm khám hoặc dự phòng của nhân viên y tế. Phụ huynh tuyệt đối không tự mua kháng sinh cho trẻ sử dụng.

Phụ huynh cần chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng, bổ sung các vắc xin còn thiếu cho trẻ để bảo vệ toàn diện. Người từng tiêm vắc xin não mô cầu BC trước đây vẫn cần bổ sung vắc xin nhóm B và ACYW bởi các loại vắc xin có thành phần và phạm vi bảo vệ khác nhau.

Trước khi tiêm, phụ huynh nên trao đổi với cơ sở tiêm chủng về loại vắc xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng tiêm chủng của trẻ trước đó.

Môi trường trường học có nhiều hoạt động giao tiếp, học tập và sinh hoạt chung nên việc phát hiện sớm dấu hiệu nghi ngờ, thực hiện vệ sinh cá nhân và phối hợp theo dõi người tiếp xúc gần có ý nghĩa quan trọng trong phòng, chống lây nhiễm viêm màng não mô cầu.

Theo P.V/baovanhoa.vn