Đưa giáo dục quyền con người vào 100% cơ sở giáo dục đến năm 2030

Phó Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Giang đã ký Quyết định số 2199/QĐ-TTg ngày 13.11.2026 phê duyệt Đề án 'Giáo dục quyền con người trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045'.

15/11/2026 13:26

Ảnh minh họa: AI

Đề án hướng tới tạo chuyển biến căn bản về nhận thức, trách nhiệm, phẩm chất và năng lực tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong toàn hệ thống chính trị và xã hội. Một trong những yêu cầu trọng tâm là xây dựng nền giáo dục quyền con người hiện đại, đồng bộ, có tính hệ thống, được triển khai thường xuyên trong nhà trường, hoạt động đào tạo cán bộ, lực lượng vũ trang và cộng đồng.

100% cơ sở giáo dục triển khai nội dung quyền con người

Theo mục tiêu cụ thể đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục mầm non phải triển khai nội dung giáo dục quyền con người, quyền trẻ em bằng hình thức tích hợp, lồng ghép phù hợp với độ tuổi. Trọng tâm là giúp trẻ hình thành nhận thức ban đầu về tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đẳng, kỹ năng tự bảo vệ và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, không bạo lực.

Đối với giáo dục phổ thông, 100% cơ sở triển khai nội dung giáo dục quyền con người phù hợp với cấp học và chương trình giáo dục. Nội dung tập trung vào quyền, nghĩa vụ công dân, kỹ năng sống, kỹ năng số, trách nhiệm xã hội và ý thức thượng tôn Hiến pháp, pháp luật. Kết quả triển khai phải được thể hiện trong chương trình, kế hoạch hoặc hoạt động giáo dục, có minh chứng phù hợp.

Ở bậc đại học, giáo dục nghề nghiệp, mục tiêu 100% cũng được áp dụng đối với các học viện, trường chính trị, cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và trường thuộc lực lượng vũ trang. Các đơn vị có thể tích hợp, lồng ghép nội dung vào chương trình hiện hành hoặc xây dựng học phần, môn học, chuyên đề phù hợp với ngành, lĩnh vực đào tạo, bồi dưỡng, quyền tự chủ của cơ sở và yêu cầu thực tiễn.

Đề án không đặt ra yêu cầu tất cả cơ sở giáo dục phải mở môn học riêng về quyền con người. Việc triển khai được thực hiện linh hoạt theo đặc thù từng cấp học và loại hình đào tạo, không làm phát sinh chương trình mới hay môn học riêng một cách cơ học. Đây là cách tiếp cận nhằm đưa kiến thức về quyền con người đến người học thông qua những nội dung gần với hoạt động học tập, rèn luyện và thực tiễn nghề nghiệp.

Bên cạnh tỉ lệ triển khai, Đề án cũng đặt mục tiêu nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục. Người học cần đạt yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực vận dụng phù hợp với từng cấp học, trình độ đào tạo, nhóm đối tượng; kết quả được đánh giá bằng các tiêu chí, chỉ số và minh chứng phù hợp.

Để bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng, hệ thống học liệu số dùng chung sẽ được phát triển song song với tài liệu in và hình thức giáo dục trực tiếp tại những địa bàn còn hạn chế về hạ tầng. Tài liệu cần có định dạng dễ tiếp cận đối với người khuyết tật, người cao tuổi, người dân tộc thiểu số và người học ở vùng sâu, vùng xa. Đội ngũ giảng viên, giáo viên, báo cáo viên, tuyên truyền viên, chuyên gia và cán bộ nghiên cứu cũng cần được nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu giảng dạy, nghiên cứu và tư vấn chính sách.

Mở rộng giáo dục quyền con người ra ngoài nhà trường

Một nội dung quan trọng khác của Đề án là nâng cao kiến thức, kỹ năng về quyền con người cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Việc bồi dưỡng tập trung vào quyền con người, quyền công dân và phương pháp tiếp cận dựa trên quyền trong hoạch định, thực thi chính sách, quản trị nhà nước và thực hiện chức trách, nhiệm vụ.

Nội dung này được tích hợp trong các chương trình hiện hành, không làm phát sinh chứng chỉ hoặc điều kiện mới. Cán bộ, công chức, viên chức cũng được bồi dưỡng kỹ năng tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người trong thực thi công vụ; kỹ năng giải trình, đối thoại, tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị. Việc nâng cao năng lực nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc về dân chủ, nhân quyền cũng được đặt ra.

Ở phạm vi xã hội, hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức về quyền con người hướng đến nhiều nhóm dân cư, trong đó chú trọng thanh niên, học sinh, sinh viên, công nhân, đồng bào dân tộc thiểu số, người dân vùng biên giới, hải đảo, người có tín ngưỡng, tôn giáo và các nhóm dễ bị tổn thương.

Đề án khuyến khích phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức và cộng đồng trong xây dựng văn hóa tôn trọng quyền con người. Hoạt động truyền thông được mở rộng trên các phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng số và mạng xã hội. Người dân cần được nâng cao kỹ năng tiếp cận, sử dụng thông tin an toàn, nhận diện tin giả, thông tin sai lệch và các hành vi xâm phạm quyền con người trên môi trường mạng.

Với tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới xây dựng nền giáo dục quyền con người hiện đại, chất lượng, hội nhập quốc tế, từng bước đạt trình độ tiên tiến trong khu vực. Hệ sinh thái giáo dục quyền con người số sẽ được phát triển theo hướng mở, kết nối và liên thông giữa chương trình, học liệu, nền tảng, dữ liệu và các chủ thể tham gia, tạo điều kiện để mọi người dân tiếp cận tri thức bình đẳng, thuận lợi, gắn với học tập suốt đời.

Để thực hiện mục tiêu này, các nhóm giải pháp chủ yếu gồm hoàn thiện thể chế, chính sách; đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục; đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục quyền con người. Định hướng xuyên suốt là đưa việc hiểu biết, tôn trọng và thực hiện quyền con người trở thành một phần trong học tập, hoạt động công vụ và đời sống xã hội.

Theo PHÚC BÌNH/baovanhoa.vn