CEO Anthropic Dario Amodei cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo bước ngoặt trong cuộc chiến chống ung thư, thậm chí giúp căn bệnh này trở thành vấn đề của quá khứ trong vòng một thập kỷ. Công ty đứng sau chatbot Claude đang mở rộng sang lĩnh vực y sinh qua các thỏa thuận với nhiều doanh nghiệp công nghệ sinh học. Tuy vậy, phần lớn kết quả hiện nay mới dừng ở giai đoạn tiền lâm sàng.
![]()
CEO Anthropic Dario Amodei. Ảnh: Oncodaily
Từ chatbot đến phòng thí nghiệm: Anthropic muốn AI trực tiếp tham gia nghiên cứu y học
Thay vì chỉ ứng dụng AI vào xử lý thông tin hay lập trình, Anthropic muốn chứng minh công nghệ này có thể thúc đẩy trực tiếp các nghiên cứu y học, từ điều trị ung thư, dị ứng thực phẩm đến những bệnh hiếm gặp.
Theo Anthropic, doanh nghiệp đã thiết lập quan hệ hợp tác với 6 tổ chức, trong đó có Bristol Myers Squibb, Generate Biomedicines và BigHat Biosciences. Các dự án tập trung khai thác khả năng của AI trong thiết kế phân tử, tìm kiếm ứng viên thuốc và cải thiện các phương pháp điều trị đang được phát triển.
Liệu pháp CAR-T: Claude Code giúp rút ngắn cấu trúc di truyền khoảng 70%
Kết quả đáng chú ý nhất đến từ chương trình hợp tác với Generate Biomedicines, đơn vị đang nghiên cứu điều chỉnh liệu pháp tế bào CAR-T để đối phó với các khối u rắn. Trong dự án này, 6 nhà khoa học của Generate Biomedicines đã dùng Claude Code để đề xuất thay đổi một đoạn trong cấu trúc hướng dẫn di truyền của liệu pháp.
Thiết kế mới ngắn hơn khoảng 70% so với cấu trúc tiêu chuẩn ban đầu nhưng vẫn cải thiện hoạt động của tế bào miễn dịch. Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm ghi nhận tế bào miễn dịch tạo ra lượng thụ thể cao gấp khoảng 10 lần. Phiên bản mới cũng giúp tế bào miễn dịch duy trì hoạt động lâu hơn, ngoài việc tăng khả năng tiêu diệt tế bào khối u.
Điều này có ý nghĩa với điều trị các khối u rắn, vốn có cơ chế phòng vệ phức tạp. Khả năng duy trì hoạt động của tế bào miễn dịch được xem là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều trị.
Sàng lọc hơn 1.000 biến thể: lợi thế của AI trong thiết kế phân tử
Dự án với BigHat Biosciences tập trung cải thiện hai ứng viên thuốc tiềm năng, trong đó một loại được thiết kế để tấn công trực tiếp tế bào ung thư. Sau khi phân tích và thử nghiệm khoảng 1.010 biến thể, nhóm nghiên cứu tìm ra phiên bản có khả năng liên kết với mục tiêu mạnh hơn 10 lần so với thiết kế ban đầu.
Kết quả này cho thấy AI có lợi thế khi sàng lọc số lượng lớn biến thể phân tử. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào quy trình thử nghiệm tuần tự, vốn tốn thời gian và chi phí, các nhà khoa học có thể dùng AI để nhanh chóng xác định ứng viên triển vọng, từ đó tập trung nguồn lực hiệu quả hơn.
Ngoài ung thư: dị ứng thực phẩm, tài liệu sản xuất và bệnh hiếm
Tham vọng của Anthropic không dừng lại ở ung thư. Thông qua hợp tác với Divergence Labs, AI của công ty đã hỗ trợ tạo ra khoảng 35.000 thiết kế kháng thể chỉ trong một tháng, nhằm tìm hướng điều trị tiềm năng cho các dạng dị ứng thực phẩm. Đây là hướng nghiên cứu đáng quan tâm vì dị ứng thực phẩm có thể gây phản ứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Trong khi đó, chương trình với Enveda tập trung vào quy trình sản xuất và xử lý tài liệu trong ngành dược phẩm. Theo Anthropic, AI giúp rút ngắn 89% thời gian con người cần để kiểm tra các tài liệu liên quan đến sản xuất. Dù không trực tiếp tạo ra thuốc mới, kết quả này cho thấy AI có thể giảm đáng kể khối lượng công việc hành chính và chuyên môn, dành thêm nguồn lực cho nghiên cứu.
Đáng chú ý, Anthropic cũng bắt đầu triển khai các chương trình nghiên cứu và phát triển thuốc của riêng mình, thay vì chỉ cung cấp công nghệ cho đối tác. Một mục tiêu là tìm phương pháp điều trị các dạng loạn dưỡng cơ hiếm gặp ở trẻ em, nhóm bệnh có thể gây suy giảm chức năng cơ nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động.
Tổng hợp các kết quả Anthropic công bố
| Đối tác |
Hướng nghiên cứu |
Kết quả nêu trong nguồn |
| Generate Biomedicines |
Điều chỉnh liệu pháp CAR-T cho khối u rắn |
Cấu trúc ngắn hơn khoảng 70%; lượng thụ thể cao gấp khoảng 10 lần; tế bào miễn dịch hoạt động lâu hơn |
| BigHat Biosciences |
Cải thiện hai ứng viên thuốc, trong đó có thuốc tấn công tế bào ung thư |
Thử nghiệm khoảng 1.010 biến thể; khả năng liên kết mục tiêu mạnh hơn 10 lần |
| Divergence Labs |
Kháng thể điều trị dị ứng thực phẩm |
Khoảng 35.000 thiết kế kháng thể trong một tháng |
| Enveda |
Quy trình sản xuất và xử lý tài liệu dược phẩm |
Giảm 89% thời gian kiểm tra tài liệu sản xuất |
Dự báo 10 năm và khoảng cách từ ứng viên thuốc đến điều trị thực tế
Dario Amodei đưa ra dự báo táo bạo rằng trong vòng 10 năm tới, ung thư có thể trở thành vấn đề thuộc về quá khứ. Tuyên bố này phản ánh kỳ vọng lớn của ông vào tốc độ phát triển của AI và khả năng công nghệ này thúc đẩy những phát hiện khoa học vốn có thể cần hàng chục năm nghiên cứu.
Tuy nhiên, giữa việc AI hỗ trợ thiết kế một ứng viên thuốc và việc tạo ra phương pháp điều trị hiệu quả vẫn còn khoảng cách rất lớn. Chính Anthropic thừa nhận phần lớn nghiên cứu hiện tại mới dừng ở giai đoạn tiền lâm sàng. Điều đó có nghĩa các ứng viên thuốc chưa bước vào thử nghiệm trên người và cần trải qua nhiều vòng đánh giá nghiêm ngặt về độ an toàn, hiệu quả trước khi ứng dụng trong điều trị thực tế.
Dù vậy, khả năng tạo hàng chục nghìn thiết kế kháng thể, cải thiện cấu trúc liệu pháp ung thư và cắt giảm đáng kể thời gian nghiên cứu đang mở ra triển vọng mới cho ngành y sinh. Nếu các kết quả ban đầu tiếp tục được chứng minh qua những nghiên cứu tiếp theo, AI có thể thay đổi sâu sắc cách con người phát triển thuốc: một quy trình vốn kéo dài nhiều năm và tốn kém có thể nhanh hơn, chính xác hơn và tiết kiệm chi phí hơn.