Hết giờ lên lớp, giáo viên vẫn chưa được 'tan ca'

Một tin nhắn lúc ăn tối, một bộ hồ sơ phải làm lại trên giấy, một buổi nghỉ dành cho nhập dữ liệu: những việc nhỏ cộng dồn đang kéo dài ngày làm việc của giáo viên. Phía sau lời than mệt là bài toán tổ chức công việc, chứ khó có thể giải quyết chỉ bằng lời nhắc thầy cô cố gắng thêm.

19/10/2026 20:19

Đến trường từ 6h30 nhưng tới 21h, cô Mai Anh, giáo viên lớp 1 tại TP.HCM, vẫn phải trả lời tin nhắn phụ huynh. Bữa tối bị ngắt quãng bởi những trao đổi về chỗ ngồi, đồ dùng thất lạc và các vấn đề của học sinh.

Trong phản ánh công bố sáng 19.10, cô còn kể việc vừa chuẩn bị hồ sơ điện tử, vừa phải có bộ giấy; tài liệu học tập cũng được chuyển qua nhiều kênh. Ngày làm việc vì thế không kết thúc cùng tiếng trống tan trường.

Ảnh minh hoạ. Nguồn: Chinhphu.vn

Một người hỏi vài phút, một lớp lấy đi cả buổi tối

Phụ huynh muốn biết con được chăm sóc ra sao là điều chính đáng. Với cha mẹ, một chuyện tưởng nhỏ ở lớp có thể trở thành nỗi lo suốt ngày. Giáo viên cũng khó làm tốt công việc nếu thiếu trao đổi với gia đình. Vướng mắc nảy sinh khi mọi trao đổi đều được mặc định phải trả lời ngay, bất kể giờ giấc.

Từ phía người gửi, một tin nhắn chỉ mất vài phút. Từ phía người nhận, đó có thể là nhiều cuộc trao đổi nối tiếp nhau, mỗi việc đòi hỏi nhớ lại tình huống, hỏi thêm thông tin và lựa lời phản hồi. Nếu không có giới hạn rõ, sự tận tâm rất dễ bị đo bằng tốc độ trả lời điện thoại.

Bản thông tin TALIS 2024 về Việt Nam cho thấy 96% giáo viên THCS tham gia khảo sát đồng ý rằng giáo viên tại trường mình được phụ huynh coi trọng; 67% cho biết phối hợp với phụ huynh để làm phong phú hoạt động học tập ít nhất mỗi tháng một lần. Những kết quả ấy cho thấy mối quan hệ gia đình - nhà trường có nền tảng tích cực để cùng điều chỉnh cách liên lạc.

Thống nhất giờ tiếp nhận, thời hạn phản hồi và cách báo việc khẩn cấp vì thế nên được xem là một phần của sự phối hợp ấy. Chuyện liên quan an toàn cần được xử lý kịp thời; việc xin tài liệu hoặc trao đổi thông thường có thể được giải quyết trong khung giờ đã thống nhất. Khi phụ huynh biết bao giờ được trả lời, họ cũng bớt phải gọi lại vì sốt ruột.

Nhà trường cần đứng sau quy ước này. Nếu mỗi giáo viên tự đặt giới hạn rồi tự giải thích với từng gia đình, người dễ chịu thiệt vẫn là người ngại từ chối. Những vấn đề chung nên có thông tin thống nhất từ trường, vụ việc vượt quá khả năng xử lý của giáo viên cần được chuyển tới đúng người phụ trách.

Thêm phần mềm phải bớt được việc

Một nghịch lý khác xuất hiện khi hồ sơ được đưa lên máy tính nhưng bản giấy vẫn phải làm song song. Công nghệ vốn được kỳ vọng giải phóng thời gian, song nếu chỉ thêm nơi nhập liệu, người dùng sẽ phải phục vụ công cụ nhiều hơn được công cụ phục vụ.

Yêu cầu chấm dứt phát sinh hồ sơ, sổ sách ngoài quy định và giảm thời gian ngoài chuyên môn đã được đặt ra trong chỉ đạo chuẩn bị năm học 2026-2027. Trọng tâm là rà soát cách quản lý để giáo viên dành sức cho việc dạy học.

Để yêu cầu ấy đi vào từng trường, mỗi phần mềm mới cần đi cùng câu trả lời cụ thể: công việc cũ nào được bỏ, dữ liệu nào chỉ nhập một lần, báo cáo nào có thể tổng hợp tự động? Một thông tin đã được xác nhận trong hệ thống không nên tiếp tục trở thành nhiều bảng biểu thủ công chỉ vì các bộ phận nhận báo cáo theo những mẫu khác nhau.

Cũng cần xem lại việc phân công. Có công việc cần hiểu học sinh nên phải có giáo viên tham gia; có việc mang tính kỹ thuật, tổng hợp hoặc hành chính cần người hỗ trợ phù hợp. Giao tất cả về giáo viên chủ nhiệm có thể thuận tiện cho người giao, nhưng chi phí thời gian sẽ dồn vào một người.

Thời gian ấy cuối cùng được lấy từ đâu? Từ buổi chuẩn bị bài, khoảng lặng đọc thêm tài liệu, cuộc trò chuyện với một học sinh đang gặp khó khăn, hoặc bữa cơm trong gia đình giáo viên. Những phần việc khó đếm thành chỉ tiêu lại góp trực tiếp vào chất lượng của một người thầy.

Tôn trọng nghề dạy học có thể bắt đầu bằng việc rất cụ thể: bớt một yêu cầu trùng lặp, trả lời thay giáo viên một thông báo chung, để một việc không khẩn cấp sang giờ phù hợp. Khi thầy cô có thời gian phục hồi và chuẩn bị tốt hơn, người được hưởng lợi ngay trong lớp học chính là những đứa trẻ mà cả nhà trường lẫn phụ huynh đều đang muốn chăm lo.

Theo NGỌC NGUYỄN/baovanhoa.vn