Hội An và xứ Quảng trong 555 năm gìn giữ mạch nguồn di sản

Hội thảo khoa học nhìn lại hành trình lịch sử, gợi mở hướng bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hội An trong giai đoạn mới.

23/10/2026 07:28

Phố cổ Hội An.

Dấu ấn thương cảng quốc tế Hội An

Ngày 22/10, tại phường Hội An, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng phối hợp Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế tổ chức hội thảo khoa học 'Đô thị thương cảng Hội An và xứ Quảng trong hành trình 555 năm (1471 - 2026)' nhằm làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất xứ Quảng và gợi mở hướng bảo tồn, phát huy di sản trong giai đoạn mới.

Hội thảo quy tụ hơn 100 đại biểu là các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại diện cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và trường đại học trong cả nước.

Phố cổ Hội An nhìn từ trên cao.

Hội thảo diễn ra trong dịp kỷ niệm 555 năm thành lập đạo Thừa tuyên Quảng Nam (1471 - 2026). Đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình hình thành, phát triển vùng đất xứ Quảng, gắn với quá trình mở rộng không gian lịch sử, văn hóa và giao thương của đất nước. Trong hành trình ấy, Hội An từng giữ vai trò là thương cảng quốc tế quan trọng, nơi hội tụ nhiều cộng đồng cư dân, thương nhân và các dòng giao lưu văn hóa Đông - Tây.

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho hay, 555 năm là dấu mốc lịch sử đặc biệt, bởi trải qua hơn 5 thế kỷ, vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng đã không ngừng vận động, biến đổi và phát triển.

Trong dòng chảy lịch sử đó, vùng đất Hội An giữ một vị trí đặc biệt. Với vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, lịch sử và dân cư, Hội An từng bước hình thành và phát triển thành một đô thị thương cảng quốc tế quan trọng. Đặc biệt, trong các thế kỷ XVI - XVIII, Hội An trở thành nơi hội tụ và kết nối của hoạt động giao thương, giao lưu và tiếp biến văn hóa trong khu vực và quốc tế.

Đó chính là nền tảng quan trọng làm nên giá trị nổi bật của Đô thị cổ Hội An - di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận vào năm 1999.

Bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng phát biểu khai mạc hội thảo.

Bà Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh: 'Nhìn lại chặng đường 555 năm lịch sử, đối với Đà Nẵng hôm nay, cần làm sao để quá trình phát triển mới không làm đứt gãy mạch nguồn lịch sử và văn hóa đã được các tiền nhân xây dựng, bồi đắp qua các thế hệ, mà ngược lại phải tạo điều kiện để những giá trị ấy được bảo tồn, tiếp nối và phát huy trong một diện mạo mới, không gian phát triển mới. Đó là cách thiết thực nhất để chúng ta thể hiện trách nhiệm đối với lịch sử 555 năm của xứ Quảng'.

Gắn bảo tồn di sản với phát triển bền vững

TS Phan Tuấn Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế) cho hay, chủ đề hội thảo mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn rất sâu sắc. Chặng đường 555 năm không chỉ mở ra cơ hội nhìn lại hành trình lịch sử lâu dài của xứ Quảng mà còn đặt ra những vấn đề nghiên cứu về mối quan hệ giữa lịch sử với di sản và con người hôm nay.

'Chúng tôi kỳ vọng hội thảo lần này không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật về chặng đường 555 năm lịch sử của Hội An và xứ Quảng, mà còn mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng giữa Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng. Thời gian tới, nhà trường mong muốn thúc đẩy các cơ hội hợp tác mới trong nghiên cứu khoa học, tổ chức hội thảo, hội nghị, tọa đàm chuyên môn và tư vấn chính sách về bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Đồng thời, gắn kết công tác đào tạo của nhà trường với thực tiễn quản lý và bảo tồn di sản tại Đà Nẵng', TS Phan Tuấn Anh chia sẻ.

TS Phan Tuấn Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế).

Tại hội thảo, các đại biểu trình bày tham luận tập trung vào 3 nhóm nội dung chính: quá trình hình thành, phát triển và vị thế của xứ Quảng, thương cảng Hội An trong lịch sử; vai trò của Hội An trong mạng lưới giao thương quốc tế và quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa; những vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh phát triển hiện nay. Ở góc độ lịch sử, nhiều nghiên cứu làm rõ những điều kiện tạo nên sự phồn thịnh của thương cảng Hội An, đặc biệt là lợi thế sông biển, nguồn sản vật từ vùng nội địa, chính sách thương mại của các chúa Nguyễn và sự hiện diện của thương nhân quốc tế.

Các nghiên cứu cũng đề cập vai trò của cộng đồng cư dân, làng nghề, tín ngưỡng, tôn giáo và quá trình hình thành chữ Quốc ngữ trong không gian giao lưu văn hóa xứ Quảng. Đáng chú ý, nhóm tham luận về bảo tồn và phát huy di sản tập trung vào các vấn đề đang đặt ra đối với Đà Nẵng như bảo tồn tính xác thực của đô thị cổ Hội An, phát huy vai trò cộng đồng, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý di sản.

Du khách quốc tế tham quan Chùa Cầu phố cổ Hội An.

Các hướng nghiên cứu về kinh tế di sản, phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng sản phẩm du lịch dựa trên giá trị văn hóa đặc trưng cũng được đặt ra nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực di sản, đồng thời bảo đảm gìn giữ lâu dài các giá trị lịch sử, văn hóa.

Thông qua hội thảo, ban tổ chức kỳ vọng tiếp nhận thêm những kết quả nghiên cứu, luận cứ khoa học và kiến nghị có giá trị thực tiễn, góp phần bổ sung tư liệu về lịch sử Hội An và xứ Quảng. Đây cũng là cơ sở để nghiên cứu những giải pháp phù hợp, gắn bảo tồn di sản với phát huy nguồn lực văn hóa, phục vụ định hướng phát triển bền vững của Đà Nẵng trong giai đoạn mới.

TIN LIÊN QUAN