Khi tìm kiếm thông tin trên Google, người dùng ngày càng quen với việc nhận được câu trả lời tổng hợp ngay trên màn hình mà không cần truy cập từng website. Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp việc tra cứu nhanh chóng và thuận tiện hơn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về quyền sử dụng nội dung của những trang web cung cấp thông tin gốc.
![]()
Hình minh họa
Trong bối cảnh đó, Google tiếp tục làm rõ các công cụ cho phép chủ website quyết định nội dung của mình có được xuất hiện trong những tính năng tìm kiếm AI hay không. Ngày 21.10.2026, hãng cập nhật tài liệu hướng dẫn về các lựa chọn kiểm soát nội dung, trong đó có Search generative AI control, công cụ đã được triển khai trên toàn cầu từ cuối tháng 8.
Điều đáng chú ý là việc từ chối AI Search không đồng nghĩa website phải biến mất khỏi toàn bộ kết quả tìm kiếm của Google. Tuy nhiên, quyết định này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận người dùng trong những trải nghiệm tìm kiếm mới.
Google cho phép website lựa chọn có xuất hiện trong câu trả lời AI hay không
Các công cụ tìm kiếm truyền thống thường hiển thị danh sách đường dẫn để người dùng tự truy cập và đọc thông tin. Với AI Overviews (phần tổng quan do AI tạo ra) và AI Mode (chế độ tìm kiếm bằng AI), Google có thể tổng hợp nội dung từ nhiều nguồn để đưa ra câu trả lời ngay trên trang tìm kiếm.
Cách tiếp cận này giúp người dùng nhanh chóng nắm được thông tin cơ bản, đồng thời có thể truy cập những đường dẫn được giới thiệu để tìm hiểu sâu hơn. Tuy nhiên, đối với chủ website, việc nội dung được AI sử dụng mà không nhất thiết tạo ra lượt truy cập tương ứng đang trở thành một vấn đề đáng quan tâm.
Để giải quyết một phần bài toán đó, Google cung cấp Search generative AI control trong Google Search Console, nền tảng giúp chủ website theo dõi và quản lý khả năng hiện diện trên công cụ tìm kiếm.
Thông qua phần cài đặt, chủ website có thể lựa chọn cho phép hoặc từ chối việc nội dung và đường dẫn của mình tham gia các tính năng tìm kiếm AI được hỗ trợ. Phạm vi áp dụng gồm AI Overviews, AI Mode và những tính năng AI tạo sinh trong Google Discover, nguồn cấp nội dung được cá nhân hóa theo sở thích người dùng.
Khi lựa chọn từ chối, nội dung và đường dẫn của website sẽ không còn đủ điều kiện xuất hiện trong các tính năng AI thuộc phạm vi kiểm soát. Thông tin được Google thu thập từ website đó cũng không còn đủ điều kiện được sử dụng làm dữ liệu đầu vào để tạo câu trả lời hoặc phần xem trước trong những tính năng này.
Tuy nhiên, Google lưu ý rằng nội dung từ các website khác vẫn có thể được sử dụng để trả lời cùng một câu hỏi, kể cả khi thông tin có nội dung tương tự. Vì vậy, việc từ chối không đồng nghĩa chủ website có thể ngăn mọi câu trả lời AI đề cập đến một chủ đề mà mình từng đăng tải.
Theo hướng dẫn của Google, thay đổi cài đặt thường cần vài ngày để có hiệu lực đầy đủ. Một số nội dung có thể mất thêm thời gian do cơ chế lưu trữ và cập nhật dữ liệu giữa các hệ thống.
Từ chối AI Search: Kiểm soát tốt hơn nhưng có thể mất độc giả
Lợi ích dễ nhận thấy nhất của công cụ mới là chủ website có thêm quyền quyết định cách nội dung của mình tham gia những trải nghiệm tìm kiếm bằng AI.
Đối với các cơ quan báo chí, đây là vấn đề đáng chú ý khi phần lớn thông tin được tạo ra từ hoạt động tác nghiệp, phỏng vấn, kiểm chứng và đầu tư nhân lực. Một bài điều tra, phóng sự chuyên sâu hoặc bộ dữ liệu độc quyền có thể đòi hỏi nhiều thời gian và chi phí để hoàn thành.
Khi AI có khả năng tóm tắt nội dung, người dùng có thể nhận được những thông tin cần thiết mà không nhất thiết phải mở bài viết gốc. Điều này làm dấy lên lo ngại về lượng truy cập, doanh thu quảng cáo cũng như giá trị khai thác lâu dài của nội dung báo chí.
Việc từ chối xuất hiện trong AI Search giúp cơ quan báo chí chủ động hơn trong chiến lược phân phối, thay vì mặc nhiên để nội dung tham gia tất cả những trải nghiệm tìm kiếm mới.
Tuy nhiên, quyền lựa chọn cũng đi kèm sự đánh đổi.
Google cho biết khi một website từ chối tham gia, nội dung của website đó sẽ không còn xuất hiện dưới dạng liên kết hoặc được sử dụng làm căn cứ trong những tính năng AI Search thuộc phạm vi kiểm soát. Điều này đồng nghĩa website có thể bỏ lỡ cơ hội được người dùng phát hiện và truy cập từ các câu trả lời AI.
Đặc biệt, Google đang tiếp tục phát triển những hình thức hiển thị nguồn tin trực quan hơn, bổ sung liên kết và làm nổi bật các website có thông tin liên quan. Với các trang báo điện tử, đây có thể là những điểm tiếp cận độc giả mới bên cạnh kết quả tìm kiếm truyền thống.
Một website có nội dung hữu ích nhưng lựa chọn không xuất hiện trong AI Search sẽ không thể tận dụng cơ hội phân phối từ các tính năng đã từ chối. Trong khi đó, những website tiếp tục tham gia vẫn có khả năng được giới thiệu tới người dùng.
Dù vậy, cần phân biệt rõ giữa từ chối AI Search và chặn Google lập chỉ mục.
Theo Google, lựa chọn từ chối các tính năng tìm kiếm AI không được sử dụng làm tín hiệu xếp hạng hoặc quyết định khả năng xuất hiện ở những phần khác của Google Search. Nếu muốn ngăn một trang xuất hiện trong toàn bộ kết quả tìm kiếm, chủ website cần sử dụng cơ chế khác, chẳng hạn chỉ thị noindex.
Tương tự, Search generative AI control không phải công cụ kiểm soát toàn bộ việc huấn luyện mô hình AI. Google sử dụng cơ chế Google-Extended cho một số lựa chọn liên quan đến hoạt động huấn luyện AI, tách biệt với việc một website có được hiển thị trong các tính năng AI Search hay không.
Như vậy, từ chối AI Search có thể giúp chủ website quản lý tốt hơn một kênh sử dụng và phân phối nội dung, nhưng không phải giải pháp toàn diện cho mọi vấn đề liên quan đến bản quyền hay khai thác dữ liệu bằng AI.
Báo điện tử Việt Nam nên lựa chọn thế nào?
Đối với các cơ quan báo chí Việt Nam, câu hỏi không đơn giản là nên bật hay tắt tính năng này. Quyết định phù hợp cần dựa trên chiến lược nội dung, quyền khai thác dữ liệu và mức độ phụ thuộc vào lượng truy cập từ Google.
Những cơ quan báo chí có nhiều nội dung độc quyền, kho tư liệu hoặc sản phẩm dữ liệu chuyên sâu có thể quan tâm hơn đến việc kiểm soát cách nội dung được sử dụng trong hệ sinh thái AI. Ngược lại, các trang báo đang ưu tiên mở rộng công chúng có thể muốn duy trì khả năng xuất hiện trong AI Search để tận dụng những kênh tiếp cận mới.
Dù lựa chọn phương án nào, việc đánh giá cần dựa trên dữ liệu thực tế thay vì chỉ xuất phát từ lo ngại AI làm giảm lượt truy cập.
Google Search Console hiện cung cấp các báo cáo giúp chủ website theo dõi lượt hiển thị nội dung trong những tính năng tìm kiếm AI. Đây là cơ sở ban đầu để xác định bài viết nào đang được giới thiệu và mức độ hiện diện thay đổi ra sao theo thời gian.
Tuy nhiên, lượt hiển thị không đồng nghĩa với lượt truy cập. Các cơ quan báo chí vẫn cần kết hợp dữ liệu từ Google Search, Discover và công cụ phân tích website để đánh giá đầy đủ hiệu quả phân phối.
Một yếu tố khác cần được quan tâm là chất lượng nội dung. Trong hướng dẫn tối ưu cho tìm kiếm AI, Google tiếp tục khuyến nghị website tập trung vào thông tin hữu ích, nguyên gốc, có chuyên môn và đáp ứng nhu cầu thực tế của người dùng, thay vì chạy theo những thủ thuật nhằm xuất hiện trong câu trả lời AI.
Với báo điện tử, lợi thế có thể đến từ thông tin hiện trường, phỏng vấn độc quyền, dữ liệu địa phương, bảng so sánh, hình ảnh gốc hoặc những sản phẩm tra cứu có giá trị sử dụng lâu dài. Đây là những nội dung có khả năng tạo lý do để độc giả truy cập website ngay cả khi AI đã cung cấp phần tóm tắt ban đầu.
Bên cạnh đó, các tòa soạn cần chú trọng hơn đến việc xây dựng thương hiệu và duy trì quan hệ trực tiếp với độc giả. Khi người dùng chủ động tìm đến một trang báo quen thuộc để theo dõi thông tin, cơ quan báo chí sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào những thay đổi trong cách Google phân phối nội dung.
Việc Google cung cấp lựa chọn từ chối AI Search cho thấy mối quan hệ giữa công cụ tìm kiếm và các đơn vị sản xuất nội dung đang tiếp tục thay đổi. Các website có thêm quyền kiểm soát, nhưng đồng thời phải cân nhắc giữa bảo vệ giá trị nội dung và khả năng được tiếp cận trên những nền tảng mới.
Với báo điện tử, đây không chỉ là một quyết định kỹ thuật. Đó còn là bài toán về phân phối, bản quyền và chiến lược phát triển độc giả trong thời kỳ AI ngày càng tham gia sâu vào hoạt động tìm kiếm thông tin.
Copy link
Quay lại
