Tìm kiếm bằng chatbot AI cho kết quả tốt hơn Google với câu hỏi phổ biến hoặc yêu cầu phức tạp cần tổng hợp nhiều nguồn. Ngược lại, Google theo cách truyền thống vẫn phù hợp hơn khi người dùng cần độ chính xác cao, tin tức mới nhất hoặc muốn tự chọn nguồn thông tin.
Các chatbot như Claude, ChatGPT hay Gemini đều có thể tìm kiếm thông tin trên web, bên cạnh nhiều chức năng khác. Đây có thể là một trong những lý do Google đang tích cực thúc đẩy chế độ AI (AI Mode) trên công cụ tìm kiếm của mình.
![]()
Nhiều người băn khoăn khi nào nên tìm kiếm bằng AI thay vì Google. Ảnh: WIRED
Chatbot AI tìm thông tin trên web bằng cách nào?
Khi được yêu cầu tìm kiếm, các phiên bản chatbot AI mới nhất kết hợp hai nguồn: kết quả từ công cụ tìm kiếm truyền thống và kiến thức trích xuất từ dữ liệu dùng để huấn luyện AI. Sau đó, thông tin được tổng hợp và trình bày theo phong cách quen thuộc của AI tạo sinh, với câu trả lời trau chuốt, rõ ràng.
Sự khác biệt nằm ở những yếu tố AI bổ sung bên cạnh hoạt động tìm kiếm thông thường. Vì vậy, tìm kiếm bằng AI không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất.
Câu hỏi phổ biến: vùng an toàn của chatbot
Với thông tin đơn giản và dễ tìm, chẳng hạn chiều cao của tháp Eiffel (Pháp), tìm kiếm bằng AI là lựa chọn khá an toàn. Các mô hình ngôn ngữ lớn, nền tảng công nghệ của chatbot AI, có xu hướng dự đoán và chọn những thông tin có xác suất xuất hiện cao. Do đó, khả năng chatbot đưa ra câu trả lời đúng trong trường hợp này rất lớn.
![]()
ChatGPT trả lời câu hỏi chiều cao của tháp Eiffel. Ảnh chụp màn hình
Tuy nhiên, câu hỏi càng ít phổ biến thì người dùng càng phải kiểm tra kỹ câu trả lời. Chẳng hạn, khi hỏi tên diễn viên được xếp thứ năm trong danh sách diễn viên của một chương trình truyền hình ít người biết, trên web có thể chỉ tồn tại một hoặc hai nguồn. Khi đó, AI hoàn toàn có thể chọn nhầm nguồn không chính xác và trả lời sai.
Một kết luận đáng chú ý từ nghiên cứu của Đại học Stanford (Mỹ) là khi tìm được nguồn chính xác, AI rất giỏi trích xuất dữ liệu phù hợp từ nguồn đó. Điểm yếu thường nằm ở khâu tìm nguồn đáng tin cậy, do không có nguồn phù hợp trên Internet hoặc AI hiểu sai câu hỏi. Dù vậy, chatbot vẫn có thể trả lời với giọng điệu rất chắc chắn.
Yêu cầu phức tạp: nơi AI tạo khác biệt so với Google
Tìm kiếm bằng AI hữu ích khi câu hỏi quá phức tạp để Google thông thường xử lý đầy đủ. Ví dụ: 'Tôi muốn tìm những nhà hàng tốt nhất ở TP.HCM dành cho một gia đình 5 người, với tổng chi phí không quá 4 triệu đồng'.
Với yêu cầu này, AI có thể tìm và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn rồi đưa ra câu trả lời đã chắt lọc. Trong khi đó, công cụ tìm kiếm truyền thống có thể chỉ hiển thị danh sách liên kết đến các nhà hàng ở TP.HCM, sắp xếp theo những tiêu chí cơ bản hơn.
Tuy vậy, nguồn thông tin vẫn đóng vai trò then chốt. Chatbot chưa từng trực tiếp đến TP.HCM hay ăn tại các nhà hàng đó, mà dựa vào đánh giá và chia sẻ công khai của người từng trải nghiệm. Khi không có trang web nào khớp hoàn toàn, AI sẽ tìm nội dung có từ ngữ liên quan như 'giá cả phải chăng' hoặc 'phù hợp với gia đình' để tạo câu trả lời.
Vì thế, với địa điểm ít phổ biến hoặc yêu cầu quá cụ thể, chẳng hạn 'bàn ăn có hình tròn', người dùng cần thận trọng hơn. Việc AI kết nối các thông tin rời rạc trong những trường hợp này có thể kém chính xác.
Khi nào Google truyền thống vẫn là lựa chọn tốt hơn?
Chatbot AI được xây dựng để phát huy thế mạnh trong việc diễn đạt lại, tổng hợp và tóm tắt thông tin, nhưng chính các quá trình này cũng có thể gây sai sót. Nếu cần chi tiết đòi hỏi độ chính xác cao, như câu nói nguyên văn của người nổi tiếng, số liệu trong báo cáo hoặc thông số kỹ thuật thiết bị, tìm bằng Google theo cách truyền thống là lựa chọn tốt hơn.
Cách này cũng phù hợp khi bạn muốn tự quyết định nguồn thông tin. Giao việc tìm kiếm cho AI rất tiện lợi và tiết kiệm thời gian, nhưng đồng nghĩa bạn phải dựa vào khả năng của chatbot trong việc hiểu đúng câu hỏi, tìm đúng nguồn và trích xuất chính xác. Người dùng khó kiểm soát toàn bộ quá trình này.
Chẳng hạn, nếu đã biết những trang đáng tin cậy nhất về tin tức công nghệ, bạn có thể ưu tiên tìm trực tiếp trên các trang đó bằng công cụ truyền thống, điều AI có thể không làm chính xác. Các nhà nghiên cứu tại Đại học California - San Diego (Mỹ) phát hiện AI đôi khi ưu tiên nguồn có nội dung sát với câu hỏi của người dùng thay vì nguồn có độ uy tín cao hơn.
Điều này có nghĩa là một blog cá nhân có thể được AI ưu tiên hơn một trang web chuyên ngành y tế uy tín nếu chatbot cho rằng blog đó sát với điều người dùng tìm hơn. Khi xem danh sách kết quả thông thường, người dùng ít có khả năng đưa ra lựa chọn như vậy vì thường ưu tiên nguồn mà họ tin cậy nhất.
- Tin nóng: dữ liệu AI truy xuất đôi khi không được cập nhật kịp thời.
- Vấn đề rủi ro cao: sức khỏe, pháp luật hoặc tài chính cá nhân, nơi sai sót có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
- Chi tiết cần chính xác tuyệt đối: câu nói nguyên văn, số liệu báo cáo, thông số kỹ thuật.
Cách kiểm chứng khi vẫn muốn dùng AI
Nếu vẫn dùng AI để tìm những thông tin nhạy cảm, hãy kiểm tra kỹ nguồn mà chatbot sử dụng, thậm chí đối chiếu nhiều lần. Chatbot AI thường gắn link nguồn ngay trong câu trả lời. Khi chưa chắc chắn, bạn có thể yêu cầu AI giải thích rõ thông tin được lấy từ đâu để xác định đó có phải nội dung do mô hình ngôn ngữ lớn tự tạo ra hay không.
Tìm kiếm bằng Google theo cách truyền thống cũng có thể dẫn đến thông tin sai lệch. Song khi không có chatbot đứng giữa, bạn có điều kiện thuận lợi hơn để tự đánh giá đâu là thông tin chính xác hoặc không đáng tin cậy.
Nhìn chung, với điều kiện luôn kiểm tra lại, tìm kiếm bằng AI phát huy hiệu quả nhất với những câu hỏi phổ biến, có nhiều khả năng tìm được nguồn chính xác và cập nhật. Còn với những câu hỏi đòi hỏi độ chính xác quan trọng hơn sự tiện lợi và tốc độ, cách tìm kiếm truyền thống vẫn có chỗ đứng riêng.
Copy link
Quay lại
