![]()
Các bác sĩ tiến hành ghép thận cho bệnh nhân. (Ảnh: BVCC)
Ca ghép thành công không chỉ mở thêm cơ hội sống cho người bệnh mà còn đặt ra những dấu mốc mới về năng lực chuyên môn trong lĩnh vực ghép tạng.
Bài toán khó từ người bệnh đã trải qua hai lần ghép
Năm 2000, khi được chẩn đoán mắc bệnh thận mạn giai đoạn cuối, bà N.T.K.C bắt đầu hành trình điều trị kéo dài với nhiều thử thách. Cũng trong năm đó, bà được ghép thận lần đầu tại Trung Quốc. Năm năm sau, bà tiếp tục được ghép thận lần thứ hai tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Hai lần ghép thận giúp người phụ nữ có thêm nhiều năm duy trì cuộc sống. Tuy nhiên, đầu năm 2026, khi đến khám tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bà được xác định suy chức năng thận ghép lần thứ hai.
Sức khỏe suy giảm, cơ thể thường xuyên mệt mỏi, ăn uống khó khăn. Với người bệnh đã trải qua hai lần ghép thận, tuổi đã ngoài 70, việc tiếp tục tìm kiếm một cơ hội ghép thận mới không phải quyết định dễ dàng. Nhưng với mong muốn được sống khỏe mạnh, bà vẫn lựa chọn đối diện với những rủi ro của ca phẫu thuật lần thứ ba.
'Khi suy thận, cơ thể người tôi rất mệt, không ăn uống được. Ai cũng mong muốn được sống, mà sống phải khỏe mạnh. Ghép thận lần 3 có nhiều rủi ro, nhưng tôi vẫn quyết tâm, mong muốn được ghép thận', bà C. chia sẻ.
Đây là một trường hợp đặc biệt trong lĩnh vực ghép tạng. Ghép thận lần thứ ba trên cùng một người bệnh vốn rất hiếm gặp. Tại Việt Nam, đến nay mới ghi nhận 3 trường hợp, trong đó bà C. là người cao tuổi nhất.
Ở tuổi 75, việc thực hiện một ca ghép thận đã đòi hỏi đánh giá kỹ lưỡng. Với người bệnh từng trải qua hai lần ghép, những thách thức còn phức tạp hơn do các yếu tố liên quan miễn dịch, mạch máu và những biến đổi giải phẫu sau các cuộc phẫu thuật trước đó.
Người bệnh phải đối mặt với nhiều nguy cơ như bệnh lý tim mạch, rủi ro trong gây mê, tình trạng mẫn cảm miễn dịch, tổn thương mạch máu, chảy máu và nhiễm trùng. Đặc biệt, việc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài cũng làm gia tăng nguy cơ biến chứng.
Theo Trung tá, Tiến sĩ Trương Quý Kiên, Phó Chủ nhiệm Khoa Nội thận và Lọc máu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, trước khi đưa ra quyết định ghép thận, người bệnh được đánh giá toàn diện theo quy trình chuẩn bị ghép thận của bệnh viện. Các chuyên khoa phối hợp hội chẩn, phân tích từng yếu tố nguy cơ để xác định khả năng dung nạp và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.
Một trong những yếu tố thuận lợi được ghi nhận là số lượng kháng thể kháng trực tiếp người hiến không quá nhiều. Đây là cơ sở quan trọng để các bác sĩ cân nhắc khả năng ghép lại ở người bệnh đã có tiền sử ghép thận nhiều lần.
'Chúng tôi đánh giá rất kỹ quá trình dung nạp của bệnh nhân, tình trạng nhiễm trùng, lựa chọn phác đồ dẫn nhập phù hợp nhất như ATG và tối ưu hóa phác đồ thuốc ức chế miễn dịch duy trì. Chúng tôi đã phối hợp rất chặt chẽ với các bác sĩ ngoại khoa, chẩn đoán hình ảnh để đánh giá toàn diện, kiểm soát tối đa những nguy cơ có thể xảy ra', Trung tá, Tiến sĩ Trương Quý Kiên cho biết.
Sau quá trình đánh giá, các bác sĩ nhận định người bệnh vẫn có cơ hội ghép thận. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc kiểm soát miễn dịch mà còn ở chiến lược lựa chọn vị trí đặt thận ghép và xử trí hệ thống mạch máu.
Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Việt Hải, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu và Nam khoa, Chủ nhiệm Khoa Tiết niệu trên, cho biết hai lần ghép trước khiến việc lựa chọn vị trí phẫu thuật lần này trở nên phức tạp. Các bác sĩ phải tính toán kỹ để vừa bảo đảm không gian đặt thận mới, vừa hạn chế nguy cơ tổn thương mạch máu và mất máu trong quá trình phẫu thuật.
Sau khi đánh giá, ê-kíp quyết định lựa chọn hố chậu phải, cũng là vị trí ghép thận lần đầu tiên. Thận ghép cũ tại đây đã teo, không còn cản trở không gian đặt thận mới, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc phẫu thuật.
Phương án dự phòng bắc cầu động mạch chậu chung và động mạch chậu ngoài cũng được tính đến trong trường hợp hệ thống mạch máu không đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, khi phẫu thuật, các bác sĩ nhận thấy động mạch chậu ngoài vẫn còn tương đối tốt nên không cần thực hiện phương án này.
![]()
Bệnh nhân đang dần bình phục sức khỏe. (Ảnh: BVCC)
Một điểm đáng chú ý khác là kỹ thuật xử lý đường dẫn nước tiểu. Thay vì lựa chọn phương án nối niệu quản theo cách thông thường, các bác sĩ tiến hành tạo hình niệu quản thận ghép và nối tận - tận với niệu quản của người bệnh. Cách làm này tận dụng cấu trúc giải phẫu tự nhiên, hạn chế những can thiệp phức tạp tại vùng chậu hông.
Làm chủ những thách thức về mạch máu và giải phẫu
Hệ thống mạch máu là một trong những yếu tố quyết định khả năng hoạt động của thận sau ghép. Với người bệnh đã trải qua hai lần phẫu thuật, việc tiếp cận và tạo miệng nối mạch máu cho thận mới tiềm ẩn nhiều khó khăn do những thay đổi giải phẫu và nguy cơ tổn thương các cấu trúc đã được can thiệp trước đó.
Đại tá, Tiến sĩ Ngô Vi Hải, Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, cho biết cả hai hố chậu của người bệnh đều đã được sử dụng trong những lần ghép trước. Vì vậy, việc phẫu tích động mạch chậu gốc và tĩnh mạch chậu để tạo miệng nối mạch máu cho thận ghép đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng.
Trước phẫu thuật, ê-kíp đã tính đến phương án sử dụng mạch nhân tạo để nối lên động mạch chủ nếu hệ thống mạch máu hiện có không đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ đã phẫu tích được động mạch chậu gốc và tĩnh mạch chậu để thực hiện các miệng nối mà không cần sử dụng mạch nhân tạo.
Việc xử lý thành công các vấn đề về vị trí ghép, hệ thống mạch máu và đường dẫn nước tiểu đã góp phần giải quyết những trở ngại lớn nhất của ca phẫu thuật lần thứ ba trên cùng một người bệnh.
Sau hai tuần ghép thận, sức khỏe bà C. hồi phục tốt, chức năng thận ghép hoạt động tốt và người bệnh đủ điều kiện xuất viện.
Nhìn lại hành trình điều trị kéo dài hơn một phần tư thế kỷ, người phụ nữ 75 tuổi xúc động chia sẻ: 'Tôi thật sự cảm ơn đội ngũ các y bác sĩ đã tái sinh ra tôi lần thứ 3'.
Ca ghép thận lần thứ ba thành công ở người bệnh 75 tuổi cho thấy khả năng xử trí những trường hợp ghép tạng phức tạp thông qua đánh giá kỹ lưỡng trước phẫu thuật, lựa chọn chiến lược ngoại khoa phù hợp và sự phối hợp giữa các chuyên khoa.
Tuy nhiên, theo các bác sĩ, không thể từ một trường hợp thành công để mặc nhiên mở rộng chỉ định ghép thận cho tất cả người cao tuổi hoặc người đã từng ghép nhiều lần. Mỗi bệnh nhân có đặc điểm sức khỏe, tình trạng miễn dịch, hệ thống mạch máu và nguy cơ biến chứng khác nhau. Do đó, quyết định ghép phải dựa trên đánh giá cá thể hóa, cân nhắc chặt chẽ giữa lợi ích điều trị và những rủi ro có thể xảy ra.
Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Việt Hải nhấn mạnh, giới hạn của y học có thể tiếp tục được mở rộng nhờ tiến bộ khoa học và kỹ thuật, nhưng điều đó không đồng nghĩa mọi giới hạn đều có thể vượt qua.
Thành công của một ca ghép không chỉ được đánh giá ở kết quả phẫu thuật trước mắt mà còn phải dựa trên chức năng thận ghép, thời gian sống và chất lượng cuộc sống lâu dài của người bệnh.
'Người bệnh có quyền hy vọng, còn trách nhiệm của người thầy thuốc là biến hy vọng ấy thành cơ hội điều trị thực tế, trên nền tảng khoa học, y đức và sự an toàn', Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Việt Hải chia sẻ.
26 năm kể từ lần ghép thận đầu tiên, bà C. đã ba lần bước vào hành trình ghép tạng để giành lại cơ hội sống. Đằng sau câu chuyện đặc biệt ấy không chỉ là nghị lực của một người bệnh không từ bỏ hy vọng, mà còn là nỗ lực của đội ngũ thầy thuốc trong việc tìm kiếm những giải pháp điều trị phù hợp, kể cả với những trường hợp có tiền sử bệnh lý và phẫu thuật phức tạp.