Du lịch xanh từ bản sắc địa phương

Sở hữu vẻ đẹp thiên nhiên nguyên sơ, giàu sức hút và không gian văn hóa bản Mường đặc sắc, Sơn Lương, Long Cốc, tỉnh Phú Thọ đang từng bước chuyển mình để trở thành những điểm sáng du lịch xanh.

11/11/2026 08:04

Ảnh minh họa. (Ảnh: NGỌC LONG)

Tham gia chuyến famtrip 'Phú Thọ-Điểm đến xanh trong kỷ nguyên số' kéo dài ba ngày, hai đêm do Viện Phát triển Du lịch châu Á tổ chức, chúng tôi đến với Sơn Lương, nơi được ví như 'viên ngọc thô' ẩn mình giữa đại ngàn và Long Cốc - vùng đất đặc trưng bởi những đồi chè bát úp trùng điệp, xanh mướt.

Tại Sơn Lương, bên cạnh những nếp nhà sàn mộc mạc, những cánh đồng nếp Gà Gáy hiền hòa, khách còn được trải nghiệm không gian Khu cắm trại Ngòi Lao, tận hưởng cảm giác thư thái giữa thiên nhiên khi nghỉ chân trong những lều sạp dựng ven suối, hay thử sức với môn thể thao nước mạo hiểm xuôi dòng Ngòi Lao… Khách cùng người dân gói bánh tò te, bánh chưng thảo mộc, thưởng thức cỗ lá của người Mường và hòa mình vào không gian văn nghệ địa phương.

Long Cốc gây ấn tượng bằng không gian trải nghiệm gắn với những đồi chè nối tiếp nhau trải dài đến tận chân trời. Tại đây, du khách có thể 'săn' những khoảnh khắc tuyệt đẹp, khi ánh bình minh len lỏi qua những làn sương mờ ảo trên Đồi Ốc hay sắc cam hoàng hôn bao phủ đồi chè Móng Ngựa… Khách cũng được tự thực hiện các công đoạn sao chè thủ công tại hợp tác xã trà; lưu trú tại các homestay, nếm thử thực đơn 'Mường Mây Long Cốc', khám phá không gian vật liệu tái chế tại Long Cốc Recycling và hòa nhịp trong chương trình giao lưu nghệ thuật cộng đồng… Hai điểm đến trên cùng một hành trình, nhưng đều đang nỗ lực phát huy những lợi thế riêng.

Theo Phó Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Tạ Thị Nguyệt Thu, phát triển du lịch cộng đồng tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành du lịch tỉnh. Khi xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng, Phú Thọ xác định không áp dụng một khuôn mẫu chung mà khảo sát tiềm năng, lợi thế tự nhiên, văn hóa đặc thù của từng vùng để xây dựng mô hình riêng.

Chẳng hạn, Sơn Lương là điểm đến du lịch mới được định hướng phát triển theo mô hình du lịch xanh, kết hợp bản sắc văn hóa Mường với cảnh quan sinh thái gắn với các hoạt động trải nghiệm, thể thao ngoài trời; còn Long Cốc khai thác lợi thế đồi chè, văn hóa trà cùng đời sống cộng đồng người Mường để hình thành sản phẩm trải nghiệm riêng.

Dự án 'Triển khai xây dựng mô hình trải nghiệm du lịch cộng đồng, tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc Mường tại 2 xã Long Cốc và Sơn Lương' nằm trong khuôn khổ Dự án 'Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch' thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Phú Thọ. Triển khai dự án, ngành du lịch tỉnh đã phối hợp các chuyên gia tổ chức tập huấn, đào tạo cho người dân các nghiệp vụ du lịch, từ kỹ năng đón tiếp, phục vụ ăn uống đến quản lý buồng phòng.

Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Du lịch tỉnh Thái Nguyên Trần Nữ Ngọc Anh, đồng thời là chuyên gia tham gia dự án cho biết: Dự án được triển khai theo phương pháp 'cầm tay chỉ việc', kết hợp kiến thức chuyên môn của chuyên gia với nội lực, sự tham gia của cộng đồng. Từ khảo sát tài nguyên tự nhiên và văn hóa, nhóm thực hiện lựa chọn ba homestay tại mỗi xã để xây dựng các mô hình điểm. Chỉ chưa đầy hai tháng, những thay đổi bước đầu đã được ghi nhận.

Tại Sơn Lương, từ hoạt động kinh doanh tự phát, địa phương từng bước hình thành tuyến, điểm du lịch; người dân tự tin đón khách và tiếp cận thị trường. Còn với Long Cốc, từ cảnh quan, không gian lưu trú tới thực đơn, cách phục vụ đã được chuẩn hóa theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Khẳng định bản sắc văn hóa chính là yếu tố giúp các điểm du lịch cộng đồng giữ được sự khác biệt, ông Lê Phước Huy, Phó Chủ tịch Hội đồng Kết nối du lịch cộng đồng, Viện Phát triển Du lịch châu Á, cho hay: trong quá trình hỗ trợ dự án, các chuyên gia luôn khuyến khích người dân gìn giữ kiến trúc nhà sàn, nghệ thuật dân gian, ẩm thực địa phương và cảnh quan tự nhiên, hạn chế bê-tông hóa, tránh làm biến dạng không gian văn hóa vì lợi ích trước mắt. Dự án thực hiện theo nguyên tắc 'Cộng đồng cùng làm, cộng đồng cùng chung tay và cộng đồng cùng hưởng lợi', để người dân thực sự trở thành chủ thể trong quá trình xây dựng sản phẩm, bảo tồn các giá trị bản địa và phát triển sinh kế bền vững.

Từ góc độ địa phương, ông Vũ Đình Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sơn Lương bày tỏ kỳ vọng, phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống sẽ là hướng đi tạo sinh kế mới cho người dân. Địa phương hiện có 12 sản phẩm OCOP, trong đó gạo nếp Gà Gáy Mỹ Lung là sản phẩm tiêu biểu đã đạt chuẩn 4 sao. Xã định hướng kết hợp du lịch cộng đồng với nông nghiệp xanh và nông nghiệp tuần hoàn, chú trọng gìn giữ, phát huy văn hóa bản Mường.

Theo ĐẮC LINH/Nhân dân