Quy hoạch mở rộng Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư: Kiến tạo động lực phát triển du lịch bền vững

Đồ án Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (gọi tắt là quy hoạch mở rộng Cố đô Hoa Lư) được tỉnh Ninh Bình xác định có quy mô khoảng 2.352,8 ha thuộc phường Tây Hoa Lư. Đồ án được xem là động lực thúc đẩy các chiến lược phát triển bền vững và hình thành không gian du lịch di sản quy mô lớn của tỉnh Ninh Bình.

04/11/2026 12:01

Một góc Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư

Quy mô và ranh giới lập Quy hoạch Cố đô Hoa Lư gồm toàn bộ không gian Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư được xác định bởi các vòng thành và các di tích khảo cổ học dưới lòng đất, không gian cảnh quan, khu vực ở và làm việc của hoàng gia, nội các, khu vực cung điện, nơi thiết triều, các di tích đồn trú, phủ đệ, lăng mộ…

Tổng diện tích lập quy hoạch khoảng 2.352,8ha. Trong đó, khu vực bảo vệ I có diện tích khoảng 302ha, khu vực bảo vệ II có diện tích khoảng 1.075ha, khu vực duy trì cảnh quan văn hóa, môi trường và phát huy giá trị có diện tích 975,8ha.

Cùng với đó, tỉnh Ninh Bình xác định phạm vi nghiên cứu, định hướng phát triển không gian và bảo tồn bền vững hệ sinh thái Di sản Cố đô Hoa Lư bao gồm khu vực quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư và 9 phân vùng chức năng với tổng diện tích 23.105,41ha.

Hình thành không gian du lịch di sản quy mô lớn

Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, ông Bùi Văn Mạnh cho biết: Việc quy hoạch mở rộng không gian Cố đô Hoa Lư có ý nghĩa quan trọng trong việc tổ chức lại không gian phát triển du lịch theo hướng liên kết, đồng bộ và đa dạng hóa trải nghiệm, thay vì tập trung chủ yếu vào một số điểm tham quan riêng lẻ.

Qua đó, hình thành không gian du lịch di sản có quy mô lớn hơn, toàn diện hơn, kết nối chặt chẽ các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan sinh thái và hệ thống dịch vụ, góp phần nâng cao năng lực đón tiếp, phân bổ dòng khách hợp lý và kéo dài thời gian lưu trú tại Ninh Bình.

Đồng thời, tạo điều kiện kết nối Cố đô Hoa Lư với các khu, điểm du lịch trọng điểm trong tỉnh, hình thành những hành trình liên hoàn giữa di sản lịch sử, văn hóa, tâm linh với du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.

Không gian Hoa Lư mới là một trong những hạt nhân kết nối Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, chùa Bái Đính; mở rộng liên kết theo hành lang du lịch Hoa Lư - Bái Đính - Vân Long - Tam Chúc; Hoa Lư – Phủ Giầy – đền Trần…

Chiều sâu hơn một nghìn năm lịch sử của Cố đô Hoa Lư phải được tiếp nối trong cách tổ chức không gian, cảnh quan, trong đời sống dân cư hôm nay và mai sau

Bên cạnh đó, quy hoạch mở rộng Cố đô Hoa Lư giúp tỉnh Ninh Bình định hướng phát triển toàn diện hạ tầng kinh tế, văn hóa, xã hội, du lịch, hạ tầng kỹ thuật, các khu vực đón tiếp, bãi đỗ xe, cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống, mua sắm và không gian trải nghiệm mới sẽ giúp nâng cao năng lực phục vụ khách du lịch, phân bổ dòng khách hợp lý, hạn chế tình trạng quá tải tại các di tích vào mùa cao điểm.

Hơn nữa, việc phát triển du lịch tại các khu vực được xác định phù hợp trong quy hoạch, tuân thủ yêu cầu bảo vệ di sản và cảnh quan, gắn với du lịch cộng đồng, nông nghiệp và làng nghề còn góp phần giảm áp lực lên các di tích, đồng thời tạo thêm sinh kế vững bền cho người dân địa phương.

Ông Bùi Văn Mạnh khẳng định: Trong định hướng xây dựng đô thị di sản thiên niên kỷ, Cố đô Hoa Lư được xác định là một hạt nhân lịch sử, văn hóa, kết nối với không gian di sản và cảnh quan Quần thể danh thắng Tràng An.

Chiều sâu hơn một nghìn năm lịch sử phải được tiếp nối trong cách tổ chức không gian, cảnh quan, trong đời sống dân cư hôm nay và mai sau như: di tích được bảo quản, tu bổ, thiên nhiên được chăm sóc, xóm làng giữ được bản sắc và cộng đồng cư dân có điều kiện sống tốt hơn.

Vì vậy, mở rộng không gian sẽ vừa đáp ứng đồng thời mục tiêu bảo tồn di sản, vừa nâng cao chất lượng phục vụ du khách và phát triển du lịch bền vững.

Cơ hội định hình, đa dạng các sản phẩm du lịch sáng tạo

Ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình chia sẻ: Quy hoạch mở rộng không gian Cố đô Hoa Lư sẽ tạo dư địa quan trọng để Ninh Bình định hình hệ sinh thái sản phẩm du lịch đa dạng, chuyển từ tham quan di tích thuần túy như hiện nay sang trải nghiệm văn hóa, sáng tạo, giải trí và nghỉ dưỡng có chiều sâu.

Đây là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển du lịch của tỉnh gắn với công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản và các sản phẩm du lịch sáng tạo.

Trên cơ sở không gian được mở rộng, tỉnh Ninh Bình sẽ có điều kiện phát triển các không gian trải nghiệm văn hóa, lịch sử thông qua diễn giải, tái hiện câu chuyện lịch sử thời Đinh - Tiền Lê - Lý trên các cơ sở tư liệu khoa học, trình diễn nghệ thuật truyền thống và ứng dụng công nghệ số trong diễn giải di sản.

Đồ án Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ đơn thuần là một bản quy hoạch bảo tồn hay xây dựng, đó là bản 'thiết kế' chiến lược cho tương lai của Ninh Bình

Đây cũng là cơ hội để tỉnh phát triển du lịch đêm với các chương trình biểu diễn nghệ thuật, trình diễn ánh sáng, không gian đi bộ và ẩm thực, phát triển các sản phẩm du lịch đặc sắc để kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của khách du lịch.

Cùng với đó là tạo điều kiện phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe gắn với cảnh quan núi đá vôi, sông hồ và không gian xanh. Tuy nhiên, cần ưu tiên quy mô, công suất phù hợp với sức chịu tải và kiến trúc hài hòa với cảnh quan, đồng thời phát huy tiềm năng du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và trải nghiệm làng nghề truyền thống.

Theo ông Bùi Văn Mạnh, điểm đột phá là hình thành chuỗi sản phẩm du lịch liên hoàn, kết nối tham quan di sản với trải nghiệm văn hóa, ẩm thực vào ban ngày; thưởng thức nghệ thuật, vui chơi giải trí về đêm; nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên và làng nghề những ngày tiếp theo.

Điều này sẽ giúp Cố đô Hoa Lư trong tương lai không chỉ là điểm tham quan di tích mà còn trở thành không gian kết nối, sáng tạo sản phẩm du lịch và lan tỏa dòng khách đến các khu, điểm du lịch trọng điểm khác trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

Theo Bài và ảnh: ANH TÚ/baovanhoa.vn