Khi lịch sử bước ra khỏi trang sách

Nhân dịp kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076-2026), nhiều trường học đã tổ chức cho học sinh tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những chuyến đi giúp các em trực tiếp tìm hiểu lịch sử nền giáo dục nước nhà, từ đó bồi đắp tình yêu di sản và truyền thống hiếu học của dân tộc.

12/11/2026 12:12

Những ngày đầu tháng 11, trong không khí diễn ra các hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, Văn Miếu - Quốc Tử Giám đón nhiều đoàn học sinh đến tham quan, tìm hiểu lịch sử. Trong đó có học sinh Trường Tiểu học Phù Ủng (Hưng Yên) và Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm (Hạ Long).

Học sinh chăm chú nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của Quốc Tử Giám

Dưới sự hướng dẫn của giáo viên và thuyết minh viên, các em tham quan những công trình tiêu biểu, tìm hiểu lịch sử hình thành Văn Miếu, Quốc Tử Giám và truyền thống khoa bảng của dân tộc.

Tại Khuê Văn Các, khu bia Tiến sĩ và Nhà Thái Học, những kiến thức từng được học qua sách giáo khoa hiện lên qua không gian, kiến trúc và hiện vật. Các em chăm chú quan sát những tấm bia ghi danh các nhà khoa bảng, nghe kể về trường Quốc Tử Giám và nền giáo dục nước nhà qua các thời kỳ. Từ đó, truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và quan niệm trọng dụng nhân tài của cha ông trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn.

Đối với học sinh tiểu học, tham quan di tích mang lại trải nghiệm khác với giờ học thông thường. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua tranh ảnh và bài giảng, các em được trực tiếp quan sát, đặt câu hỏi và khám phá những dấu tích lịch sử. Đây cũng là cơ hội để giáo viên kết nối nội dung chương trình với thực tiễn, giúp học sinh bước đầu nhận biết giá trị của di sản văn hóa và trách nhiệm gìn giữ di sản.

Chị Nguyễn Thu Hà, phụ huynh học sinh đến từ Hưng Yên chia sẻ: 'Tôi nghĩ những chuyến đi như thế này rất cần thiết đối với học sinh tiểu học. Các con được tận mắt nhìn thấy những công trình lịch sử, nghe kể về những người tài giỏi trong quá khứ nên sẽ dễ hình dung và ghi nhớ hơn. Quan trọng hơn, qua đó các con hiểu rằng truyền thống hiếu học không chỉ là bài học trong sách mà còn là giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ'.

Sự hào hứng của học sinh cho thấy sức hấp dẫn của hình thức học tập thông qua trải nghiệm. Em Minh Anh, học sinh Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm (Hạ Long) cho biết: 'Con thích nhất khi được nhìn thấy những tấm bia Tiến sĩ và nghe cô hướng dẫn kể về các vị trạng nguyên ngày xưa. Trước đây con chỉ biết qua sách, hôm nay được đến tận nơi nên con thấy lịch sử thú vị hơn. Con cũng muốn tìm hiểu thêm về những người đã học tập và làm nên nhiều điều có ích cho đất nước'.

Đưa học sinh đến các di tích lịch sử, văn hóa là hình thức giáo dục trải nghiệm được nhiều cơ sở giáo dục quan tâm. Với Văn Miếu - Quốc Tử Giám, giá trị giáo dục không chỉ nằm ở hệ thống kiến trúc cổ hay những tấm bia ghi danh các nhà khoa bảng, mà còn được thể hiện qua những thông điệp về tinh thần hiếu học, đạo lý tôn sư trọng đạo và truyền thống trọng dụng nhân tài.

Học sinh giao lưu với du khách quốc tế trong chuyến tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Dịp kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám cũng mở ra cơ hội đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là điểm tham quan lịch sử mà còn là không gian học tập ngoài nhà trường, nơi học sinh có thể tìm hiểu quá khứ qua những câu chuyện, công trình và dấu tích còn hiện hữu.

Tuy nhiên, để hoạt động giáo dục di sản phát huy hiệu quả, mỗi chuyến tham quan cần được gắn với mục tiêu học tập cụ thể. Nhà trường và đơn vị quản lý di tích cần phối hợp xây dựng nội dung thuyết minh phù hợp với từng lứa tuổi, tăng hoạt động tương tác và khuyến khích học sinh chủ động tìm hiểu. Có như vậy, chuyến đi mới vượt khỏi khuôn khổ một hoạt động tham quan thông thường.

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường phát triển của nền giáo dục dân tộc, mà còn đặt ra trách nhiệm tiếp nối những giá trị đạo học trong đời sống hôm nay. Khi được tiếp cận di sản bằng trải nghiệm thực tế, học sinh không chỉ ghi nhớ lịch sử mà còn hình thành tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa.

Theo PHAN LINH/baovanhoa.vn