Không để học sinh đơn độc trước những cạm bẫy trên mạng

VHO - Trước những nguy cơ lừa đảo, bắt nạt và xâm hại trên không gian mạng, học sinh cần được trang bị kỹ năng tự bảo vệ mình, đồng thời có gia đình và nhà trường đồng hành. Chiến dịch 'Không một mình' năm 2026 tại Quảng Ngãi đang góp phần giúp các em nhận diện rủi ro, ứng phó đúng cách và tự tin hơn khi tham gia môi trường số.

16/10/2026 13:00

Công an tỉnh Quảng Ngãi tuyên truyền kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cho học sinh Trường PTDTNT THCS Minh Long

Trang bị kỹ năng để tự bảo vệ mình

Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú (PTDTNT) THCS Minh Long, xã Minh Long, những tình huống quen thuộc khi sử dụng mạng xã hội trở thành nội dung chính trong buổi tuyên truyền hưởng ứng Chiến dịch 'Không một mình' năm 2026 do Công an tỉnh Quảng Ngãi tổ chức.

Qua những ví dụ gần gũi, học sinh được hướng dẫn cách bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện thủ đoạn lừa đảo trực tuyến và chủ động phòng tránh những nguy cơ trên môi trường mạng.

Cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh) trực tiếp hướng dẫn các em sử dụng mạng xã hội văn minh, an toàn; thiết lập ranh giới khi giao tiếp trực tuyến, biết cách chặn và báo cáo những tài khoản, nội dung có hại.

Đặc biệt, học sinh được nhắc nhở tìm đến cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy khi gặp tình huống bất thường, thay vì âm thầm tìm cách giải quyết một mình.

Em Đinh Thị An Nhiên, học sinh lớp 9A chia sẻ, buổi tuyên truyền giúp em hiểu rõ hơn những nguy cơ có thể gặp phải khi sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội, như bị lừa đảo, phát tán hình ảnh riêng tư, tung tin sai sự thật hoặc bắt nạt trực tuyến.

'Qua buổi tuyên truyền, em hiểu rằng cần thận trọng khi kết bạn trên mạng, không chia sẻ thông tin cá nhân, không lan truyền những thông tin chưa được kiểm chứng và không tham gia nói xấu, bôi nhọ người khác', em An Nhiên chia sẻ.

Trường PTDTNT THCS Minh Long là một trong 5 điểm trường tiên phong được lựa chọn triển khai chiến dịch tại Quảng Ngãi. Các trường còn lại gồm THPT Lê Quý Đôn (xã Bình Sơn), PTDTNT Tiểu học và THCS xã Rờ Kơi, THCS Kon Tum (phường Kon Tum) và PTDTNT THPT Măng Đen (xã Măng Đen).

Thiếu tá Nguyễn Tiến Quân, cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết, trẻ em sử dụng Internet và mạng xã hội có thể đối mặt với nhiều nguy cơ như tiếp cận thông tin xấu, độc, bị lừa đảo, dụ dỗ hoặc khai thác thông tin cá nhân.

Đáng chú ý, thời gian gần đây xuất hiện thủ đoạn bắt cóc trực tuyến, trong đó các đối tượng sử dụng những cách thức thao túng tâm lý, đe dọa, gây hoang mang để buộc nạn nhân làm theo yêu cầu.

Theo lực lượng chức năng, một bộ phận học sinh còn thiếu kiến thức để nhận diện rủi ro và chưa biết cách ứng phó khi gặp tình huống nguy hiểm. Tâm lý e ngại chia sẻ với cha mẹ, thầy cô khiến một số em tự xoay xở, âm thầm đối diện với những thông tin tiêu cực, từ đó có thể đưa ra cách xử lý thiếu phù hợp, khiến sự việc trở nên phức tạp hơn.

Chiến dịch 'Không một mình 2026 – Kết nối không tổn thương' do Liên minh Niềm Tin Số khởi xướng, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Bộ GD&ĐT, Bộ VHTTDL, Bộ Y tế cùng các tổ chức quốc tế, trong đó có Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc và Văn phòng Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm. Tại Quảng Ngãi, chiến dịch được triển khai từ ngày 10.10 đến hết ngày 10.12.2026, với sự phối hợp của lực lượng Công an, ngành giáo dục và các đơn vị liên quan, nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trước những nguy cơ xâm hại trên môi trường mạng.

Khi gia đình và nhà trường trở thành điểm tựa

Trẻ em ngày nay có thể sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) khá thành thạo. Tuy nhiên, thành thạo công nghệ không đồng nghĩa với việc các em đã có đủ kỹ năng nhận diện và phòng tránh nguy cơ.

Một học sinh có thể tạo tài khoản trên nhiều nền tảng nhưng chưa hiểu hết giá trị của dữ liệu cá nhân. Các em có thể tiếp cận những công cụ AI hiện đại nhưng chưa biết cách nhận diện hình ảnh, video giả mạo; có nhiều bạn bè trên mạng nhưng lại lúng túng khi bị đe dọa, dụ dỗ hoặc bắt nạt trực tuyến.

Đại tá Nguyễn Ngọc Thạnh, Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Quảng Ngãi) cho biết, bên cạnh những tiện ích không thể phủ nhận, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn đối với trẻ em.

Các phương thức, thủ đoạn gây mất an toàn liên tục thay đổi, trong khi kiến thức, kinh nghiệm sống và khả năng xử lý tình huống của trẻ còn hạn chế. Những tác động này có thể ảnh hưởng đến tâm lý, việc học tập và đời sống của các em.

Chiến dịch 'Không một mình' năm 2026 lan tỏa thông điệp 'Kết nối không tổn thương', chung tay bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng

'Mục tiêu Chiến dịch ‘Không một mình’ năm 2026 là chuyển hóa nhận thức thành kỹ năng thực tế cho trẻ: từ nhận diện nguy cơ, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến biết cách chặn, báo cáo và tìm kiếm sự hỗ trợ. Đồng thời, gia đình và nhà trường trở thành những điểm tựa an toàn vững chắc', Đại tá Nguyễn Ngọc Thạnh nhấn mạnh.

Với thông điệp 'Kết nối không tổn thương', chiến dịch không chỉ nhắc nhở trẻ em thận trọng khi sử dụng Internet mà còn đề cao trách nhiệm của mỗi người khi tương tác trên môi trường số. Một bình luận ác ý, hình ảnh riêng tư bị phát tán hay thông tin chưa được kiểm chứng chia sẻ thiếu suy nghĩ đều có thể gây tổn thương cho người khác.

Vì vậy, kết nối có trách nhiệm cũng có nghĩa là không bắt nạt, xúc phạm, xâm phạm quyền riêng tư hoặc tiếp tay lan truyền nội dung gây hại.

Để thông điệp ấy đi vào cuộc sống, chiến dịch khuyến khích gia đình và giáo viên thực hiện phong trào '5 phút cùng em'. Chỉ với vài phút mỗi ngày, cha mẹ và thầy cô có thể chủ động hỏi han, lắng nghe những trải nghiệm của trẻ khi sử dụng Internet, qua đó kịp thời nhận biết dấu hiệu bất thường và hỗ trợ các em.

Điều quan trọng không chỉ nằm ở việc nhắc nhở trẻ nên làm gì, không nên làm gì, mà còn là tạo ra môi trường để các em cảm thấy an toàn khi chia sẻ. Khi gặp sự cố, trẻ cần được lắng nghe thay vì trách mắng, phán xét.

Sự bình tĩnh và đồng hành của người lớn có thể giúp các em tránh những quyết định bộc phát, đồng thời được hướng dẫn cách xử lý phù hợp.

Học sinh được khuyến khích chia sẻ với cha mẹ, thầy cô khi bị đe dọa, dụ dỗ hoặc gặp những tình huống bất thường trên không gian mạng

Trước đó, năm 2025, Chiến dịch 'Không một mình' với thông điệp 'Cùng nhau an toàn trực tuyến' đã được triển khai tại hơn 6.100 điểm trường, 113.000 lớp học thuộc 34 tỉnh, thành phố, giúp hơn 8 triệu học sinh, sinh viên, giáo viên và phụ huynh tiếp cận kiến thức, kỹ năng an toàn trực tuyến. Trên các nền tảng mạng xã hội, chiến dịch thu hút hơn 1,5 tỉ lượt xem, tiếp cận 40 triệu người dùng.

Những kết quả này cho thấy bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không thể chỉ là trách nhiệm của riêng gia đình hay nhà trường, mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Bên cạnh việc trang bị kỹ năng cho học sinh, mỗi người cần có trách nhiệm với lời nói, hình ảnh và hành vi của mình khi tham gia môi trường số.

'Kết nối không tổn thương' vì thế không chỉ là thông điệp của một chiến dịch, mà còn là lời nhắc về cách mỗi người đối xử với nhau trên mạng. Để trẻ em tự tin khám phá thế giới số, các em cần kiến thức để nhận diện nguy cơ, kỹ năng để tự bảo vệ và hơn hết là niềm tin rằng khi gặp khó khăn, luôn có người sẵn sàng lắng nghe, sẻ chia và giúp đỡ.

Theo NHƯ ĐỒNG/baovanhoa.vn