Muốn giỏi ngoại ngữ, hãy luyện tai trước khi học từ vựng

Một nghiên cứu mới cho thấy khả năng cảm nhận và phân biệt âm thanh có thể giúp người học tiếp thu cách phát âm ngoại ngữ nhanh và chính xác hơn. Phát hiện này gợi ý rằng, muốn học ngoại ngữ hiệu quả, bạn không nên chỉ tập trung vào từ vựng và ngữ pháp mà cần rèn luyện cả kỹ năng nghe.

14/10/2026 22:10

Ảnh minh họa: AI

Một nghiên cứu mới về cơ chế học ngôn ngữ cho thấy những người học ngoại ngữ giỏi có xu hướng xử lý âm thanh xa lạ ít dựa vào các khuôn mẫu ngôn ngữ quen thuộc hơn.

Thông thường, người học có xu hướng tiếp nhận âm thanh của ngôn ngữ mới thông qua hệ thống âm thanh của tiếng mẹ đẻ. Ngôn ngữ càng khác biệt về âm thanh và cách phát âm, quá trình nhận diện và ghi nhớ các âm mới càng có thể trở nên khó khăn.

Tuy nhiên, những người có khả năng cảm nhận âm thanh tốt dường như dễ nắm bắt cách phát âm mới hơn.

Để tìm hiểu nguyên nhân, các nhà nghiên cứu tại Đại học College London (UCL) và Đại học Tohoku (Nhật Bản) đã khảo sát 67 người Nhật học tiếng Anh. Họ đánh giá khả năng phân biệt những thay đổi nhỏ về cao độ, độ dài và ngữ điệu trong các âm thanh không phải lời nói.

Đồng thời, bằng phương pháp chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI), nhóm nghiên cứu theo dõi hoạt động não của người tham gia khi họ phân biệt những nguyên âm tiếng Anh không có trong tiếng Nhật.

Kết quả cho thấy những người có độ nhạy thính giác cao hơn thường tiếp thu cách phát âm của ngôn ngữ mới nhanh và chính xác hơn. Khi xử lý âm thanh ngoại ngữ, não bộ của họ cũng ít phụ thuộc hơn vào mạng lưới cảm giác vận động ở bán cầu não trái, vốn tham gia vào quá trình xử lý ngôn ngữ. Thay vào đó, hoạt động não có nhiều điểm tương đồng với quá trình xử lý âm thanh không phải lời nói.

Theo các nhà nghiên cứu, điều này có thể giúp người học tiếp nhận âm thanh mới mà ít bị chi phối bởi những khuôn mẫu đã hình thành từ tiếng mẹ đẻ.

Ngược lại, những người có độ nhạy thính giác thấp hơn phụ thuộc nhiều hơn vào mạng lưới cảm giác vận động ở bán cầu não trái khi nghe âm thanh ngoại ngữ. Họ có xu hướng dựa vào những khuôn mẫu âm thanh quen thuộc của tiếng mẹ đẻ để xử lý các âm chưa từng gặp.

Những phát hiện này cũng góp phần làm rõ quan niệm cho rằng người Anh kém giỏi ngoại ngữ.

Giáo sư Kazuya Saito-van Poeteren, tác giả chính của nghiên cứu, giảng dạy về giáo dục ngôn ngữ thứ hai tại Viện Giáo dục UCL, cho rằng sự hạn chế trong việc học ngoại ngữ của người Anh không nhất thiết bắt nguồn từ yếu tố sinh học. Theo ông, nguyên nhân có thể nằm ở việc người học ít có cơ hội tiếp xúc với ngôn ngữ mới, trong khi phương pháp giảng dạy chưa chú trọng đúng mức đến kỹ năng nghe.

'Nếu bạn chỉ nghe và sử dụng ngôn ngữ trong một số giờ ít ỏi mỗi tuần, thì khả năng nghe tốt có thể tạo ra sự khác biệt lớn hơn nhiều', ông nhận định. Theo vị giáo sư, người có độ nhạy thính giác cao có thể tận dụng hiệu quả lượng thông tin hạn chế, trong khi những người khác cần tiếp xúc nhiều hơn để ghi nhớ các âm thanh xa lạ.

Từ kết quả nghiên cứu, ông cho rằng việc dạy ngoại ngữ trong trường học cần chú trọng hơn đến âm thanh, thay vì chủ yếu tập trung vào ngữ pháp và từ vựng. Giáo dục ngoại ngữ nên hướng tới phát triển khả năng cảm nhận ngôn ngữ phù hợp với đặc điểm thính giác của từng người học, thay vì chỉ yêu cầu luyện tập nhiều hơn.

Cùng bàn về nghiên cứu, Giáo sư Padraic Monaghan, chuyên gia nhận thức tại Đại học Lancaster cho rằng phương pháp dạy ngôn ngữ truyền thống thường dựa vào các bài tập có cấu trúc, trong khi con người vốn có khả năng tiếp thu ngôn ngữ thông qua quá trình tiếp xúc.

Theo ông, nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của việc nghe trong học ngoại ngữ, đồng thời cho thấy sự khác biệt về độ nhạy cảm với âm thanh có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận các âm mới, ít nhất trong giai đoạn đầu.

Theo KHÁNH MY/baovanhoa.vn