Ứng dụng công nghệ cao phục hồi rừng ngập mặn

Rừng ngập mặn là 'lá chắn xanh' chống bão, hấp thụ carbon vượt trội và đang được Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) phục hồi bằng công nghệ máy bay không người lái để gieo hàng triệu hạt giống, mở ra hy vọng đảo ngược suy thoái khí hậu.

03/11/2026 18:06

Ảnh minh hoạ. Nguồn: AI

Hiện nay có đến hơn 50 loài cây và cây bụi thuộc nhóm 'thực vật ngập mặn thực thụ' sinh trưởng tại vùng gian triều ven biển ở các khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Vẻ ngoài độc đáo là kết quả của nhiều đặc điểm thích nghi đặc biệt ở rễ và lá, giúp cây có thể tồn tại trong những điều kiện khắc nghiệt như độ mặn cao của nước biển, lớp bùn thiếu oxy và sự thay đổi liên tục của thủy triều.

Rừng ngập mặn là môi trường sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã, cả bên trong lẫn xung quanh khu rừng. Trong đó, có ít nhất 340 loài đang bị đe dọa trên toàn cầu.

Rừng ngập mặn cung cấp nơi cư trú cho nhiều loài động vật, từ lợn biển đến các loài khỉ. Không chỉ vậy, rừng còn là nguồn cung cấp thức ăn cho động vật. Khi lá cây rụng xuống lớp trầm tích xung quanh và phân hủy sẽ tạo thành nguồn vật chất hữu cơ giàu dinh dưỡng, nuôi sống nhiều loài sinh vật khác nhau.

Những cánh rừng ven biển này còn giúp bảo vệ các cộng đồng dân cư trước tác động của bão và lũ lụt, đóng vai trò như những tấm lá chắn tự nhiên, làm giảm sức mạnh của sóng biển và hạ thấp độ cao của nước dâng do bão trước khi nước tràn vào đất liền.

Bộ rễ cây giúp giữ ổn định lớp trầm tích trong đất, góp phần bồi đắp nền đất và chống xói mòn bờ biển.

Rừng ngập mặn cũng là một trong những bể hấp thụ carbon hiệu quả nhất, với khả năng hấp thụ và lưu trữ lượng khí CO₂ cao gấp hơn 4 lần so với mức trung bình của các khu rừng trên cạn.

Theo Liên minh Rừng ngập mặn, các loài cây này có khả năng lưu trữ tổng cộng 21 tỉ tấn CO₂ trên toàn cầu. Đặc biệt, lượng carbon được lưu giữ trong các hệ sinh thái rừng ngập mặn có thể tồn tại hàng nghìn năm.

Gieo những hạt giống hy vọng

Rừng ngập mặn bắt đầu trở thành ưu tiên hàng đầu tại Abu Dhabi vào cuối những năm 1960, ngay trước khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bước vào thời kỳ bùng nổ dầu mỏ, kéo theo quá trình đô thị hóa nhanh chóng tại tiểu vương quốc này. Hoạt động phát triển các khu vực ven biển đã khiến diện tích rừng ngập mặn trên khắp UAE bị thu hẹp.

Chương trình phục hồi và trồng mới rừng ngập mặn đã đưa Abu Dhabi trở thành một trong những địa phương tiên phong trong công tác bảo tồn hệ sinh thái này.

Theo ước tính của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), diện tích rừng ngập mặn trên toàn cầu đã giảm 35% trong giai đoạn 1980 - 2000. Theo Liên minh Rừng ngập mặn, tốc độ suy giảm này đã giảm 44% trong giai đoạn 2000 - 2020.

Trái ngược với xu hướng toàn cầu, diện tích rừng ngập mặn tại Abu Dhabi đã tăng 92% trong giai đoạn 1987 - 2022.

Sáng kiến Rừng ngập mặn Abu Dhabi mô tả phương pháp tiếp cận 'phục hồi dựa trên cơ sở khoa học', trong đó sử dụng dữ liệu, bản đồ khoa học và hoạt động giám sát để định hướng công tác bảo tồn.

Sáng kiến này đang nỗ lực góp phần thực hiện mục tiêu của UAE là trồng 100 triệu cây ngập mặn vào năm 2030. Riêng trong năm 2023, ADMI đã sử dụng các thiết bị máy bay không người lái được thiết kế và điều chỉnh chuyên biệt để rải hơn 6 triệu hạt giống cây ngập mặn trên khắp Abu Dhabi.

Trong khi phương pháp trồng cây thủ công đòi hỏi huy động số lượng lớn người đến những khu vực tự nhiên nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ làm xáo trộn hệ sinh thái, thì các thiết bị máy bay không người lái được thiết kế riêng giúp giảm thiểu những tác động đó.

Các máy bay không người lái có khả năng di chuyển quãng đường dài và tiếp cận những khu vực xa xôi, hẻo lánh mà các nghiên cứu của ADMI xác định là có điều kiện thuận lợi nhất cho việc trồng rừng ngập mặn.

Mỗi thiết bị có thể mang theo khoảng 6.000 hạt giống, sau đó rải chúng xuống lớp bùn vùng gian triều để hạt nảy mầm và phát triển thành những cây ngập mặn mới.

Đảo ngược tình thế

Mặc dù đóng vai trò như một lực lượng góp phần chống lại biến đổi khí hậu, bản thân rừng ngập mặn cũng đang phải đối mặt với những nguy cơ do tình trạng Trái đất nóng lên gây ra.

Theo tổ chức Global Mangrove Watch, nhờ các nỗ lực bảo vệ ngày càng được tăng cường, diện tích rừng ngập mặn trên toàn cầu đã ghi nhận mức tăng nhẹ trong thập kỷ qua. Tuy nhiên, một số quốc gia vẫn tiếp tục chứng kiến tình trạng suy giảm diện tích rừng ngập mặn, tính từ đầu thập kỷ đến nay, trong đó có Myanmar, Indonesia và Nigeria.

Tại những quốc gia này, sự mất đi của rừng ngập mặn đe dọa nguồn cung thực phẩm, nơi cư trú của các loài sinh vật cũng như sinh kế và cuộc sống của những cộng đồng dân cư sinh sống ven biển.

Tại Abu Dhabi, rừng ngập mặn vẫn được xếp vào nhóm hệ sinh thái có nguy cơ bị đe dọa, bất chấp diện tích che phủ đã tăng lên đáng kể. Nguyên nhân là do những mối đe dọa từ biến đổi khí hậu, trong đó một trong những nguy cơ nghiêm trọng nhất là tình trạng mực nước biển dâng cao.

Đối với Sáng kiến Rừng ngập mặn Abu Dhabi (ADMI), ưu tiên hàng đầu là bảo vệ và phục hồi những cánh rừng ngập mặn hiện có. Dự án phục hồi chế độ thủy văn rừng ngập mặn mới được triển khai gần đây đặt mục tiêu nghiên cứu dòng chảy tối ưu để duy trì sức khỏe của rừng ngập mặn, cũng như xác định các điều kiện thủy văn cần thiết nhằm phục hồi lâu dài những khu rừng đã bị suy thoái.

Theo MINH DƯƠNG/baovanhoa.vn