![]()
Đối với cây ăn quả và cây công nghiệp lâu năm, người dân ưu tiên bảo vệ diện tích vườn cây hiện có, nhất là sầu riêng và các loại cây mẫn cảm với mặn. (Ảnh: ANH THƯ)
Rà soát khả năng cấp nước, khẩn trương thu hoạch lúa vụ thu đông và mùa
Theo dự thảo kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Cửu Long mùa cạn 2026-2027 (từ tháng 11/2026 đến tháng 5/2027), hiện tượng El Nino có khả năng duy trì khiến lượng mưa thiếu hụt; dòng chảy sông Mê Công tại Kratie dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 25-35%.
Nguồn nước từ Biển Hồ bổ sung cho đồng bằng sẽ giảm mạnh từ nửa cuối tháng 1/2027. Xâm nhập mặn dự báo diễn biến gay gắt, có khả năng tương đương mùa cạn 2019-2020. Nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng tập trung trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 5/2027.
Các khu vực trọng điểm cần tập trung theo dõi chặt chẽ gồm: vùng ven biển, cửa sông và cuối nguồn thuộc hệ thống thủy lợi Gò Công (Đồng Tháp), bắc Bến Tre, nam Bến Tre, nam Măng Thít (Vĩnh Long), Long Phú-Tiếp Nhật (thành phố Cần Thơ), vùng ngọt hóa Cà Mau, một số khu vực của An Giang và các vùng trồng cây ăn quả nhạy cảm với mặn.
Trên cơ sở đó, theo Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Dương Đức Huy, Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương cần chỉ đạo rà soát khả năng cấp nước theo từng vùng, hệ thống công trình; xác định diện tích có nguy cơ thiếu nước, xâm nhập mặn để xây dựng phương án sản xuất phù hợp. Việc bố trí thời vụ, diện tích và cơ cấu cây trồng phải căn cứ vào khả năng bảo đảm nguồn nước trong toàn bộ chu kỳ sản xuất; kiên quyết không tổ chức xuống giống tại những khu vực chưa bảo đảm nguồn nước.
Đồng thời, khuyến cáo các địa phương khẩn trương thu hoạch dứt điểm diện tích lúa thu đông và vụ mùa còn lại, nhất là tại các khu vực có nguy cơ ảnh hưởng của mưa lũ, triều cường; chủ động tiêu thoát nước, bảo vệ diện tích lúa và cây trồng đến kỳ thu hoạch nhằm hạn chế thất thoát.
Các địa phương cần rà soát tiến độ thu hoạch, thời gian giải phóng đất, vệ sinh đồng ruộng và điều kiện chuyển vụ; chỉ tổ chức xuống giống vụ đông xuân khi bảo đảm tốt các điều kiện về đồng ruộng, nguồn nước và thời vụ. Đối với vùng lúa-tôm, cần kiểm tra kỹ khả năng rửa mặn, chất lượng nước và bảo đảm đủ nước ngọt cho cả vụ sản xuất.
Tuân thủ nghiêm khung thời vụ và cơ cấu giống
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, về khung thời vụ đối với cây lúa, các địa phương tiếp tục thực hiện khung thời vụ đã hướng dẫn tại Công văn số 3920/TTTV-TTBVTV. Cụ thể, trà sớm gieo sạ từ ngày 10-30/10/2026, ưu tiên vùng ven biển, cửa sông, cuối nguồn có nguy cơ mặn sớm; trà chính vụ từ ngày 1-30/11/2026 tại khu vực bảo đảm nguồn nước; trà muộn từ ngày 1-31/12/2026 chỉ bố trí tại vùng thượng và vùng giữa có khả năng chủ động hoàn toàn nguồn nước.
Đối với diện tích chưa xuống giống, căn cứ tình hình mưa lũ, điều kiện đồng ruộng và khả năng cấp nước để cụ thể hóa lịch thời vụ theo từng tiểu vùng, hệ thống thủy lợi và cánh đồng; tổ chức xuống giống tập trung, đồng loạt kết hợp né rầy. Phấn đấu kết thúc xuống giống toàn vụ trước ngày 10/1/2027; tuyệt đối không kéo dài thời vụ tại những khu vực không bảo đảm nguồn nước cuối vụ.
Về cơ cấu giống lúa, bố trí phù hợp điều kiện sinh thái, mùa vụ, nguồn nước và nhu cầu thị trường; ưu tiên giống ngắn ngày, chất lượng cao, giống xác nhận và giống có khả năng thích ứng hạn, mặn, phèn. (Tham khảo cơ cấu giống tại Công văn số 3755/TTTV-TTBVTV ngày 27/10/2025, đồng thời rà soát, điều chỉnh phù hợp thực tế địa phương).
Cụ thể, tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long: nhóm giống chủ lực (Đài Thơm 8, OM18, OM5451, OM4900, OM6976, Jasmine 85, OM7347, Nàng Hoa 9...) chiếm khoảng 60%; nhóm giống bổ sung (OM380, Cửu Long 555, OM2517, ML202...) khoảng 10%; nhóm lúa nếp, thơm đặc sản (ST24, ST25, RVT, Nàng Hoa 9, nếp IR4625, ĐS1, nếp An Giang...) khoảng 30%, trong đó lúa nếp khoảng 10%. Tỷ lệ cụ thể điều chỉnh theo điều kiện sinh thái và nhu cầu thị trường.
Vùng Đông Nam Bộ, ưu tiên các giống OM6976, OM4900, OM6162, OM5451, Đài Thơm 8; có thể bổ sung TH41, ML202, Jasmine 85, IR64, OM7347 phù hợp điều kiện đất đai và thời vụ từng khu vực.
Vùng có nguy cơ hạn, mặn, phèn hoặc thiếu nước cuối vụ ưu tiên giống ngắn ngày, cực ngắn ngày như: OM10424, OM5451, Nông dân 1; xem xét các giống có khả năng thích ứng mặn, phèn như OM6976, OM5451, OM9921, ST5, BL9, OM2517, OM9577, OM9955.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật lưu ý, khả năng chịu mặn của giống có giới hạn, không thể thay thế yêu cầu bảo đảm nguồn nước tưới. Do đó, tuyệt đối không xuống giống tại khu vực không bảo đảm đủ nước ngọt đến cuối vụ.
Chủ động tích trữ nước, bảo vệ vườn cây ăn quả
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật lưu ý các địa phương cần phối hợp đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi rà soát, cân đối nguồn nước cho toàn vụ; xác định khả năng trữ, bổ sung nước và thời điểm đóng cống ngăn mặn theo từng khu vực. Ưu tiên bảo đảm nước tưới cho diện tích đã gieo trồng; chỉ tổ chức xuống giống bổ sung hoặc mở rộng diện tích khi có phương án bảo đảm nguồn nước trong toàn bộ chu kỳ sinh trưởng. Đối với vùng dự báo thiếu nước kéo dài, chủ động điều chỉnh thời vụ, giảm diện tích hoặc không tổ chức sản xuất để hạn chế thiệt hại.
Bên cạnh đó, hướng dẫn nông dân giảm lượng giống gieo sạ, bón phân cân đối, áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp, cơ giới hóa, quản lý rơm rạ và tưới tiết kiệm nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và giảm phát thải. Chỉ áp dụng tưới ngập-khô xen kẽ tại những nơi chủ động nguồn nước; bảo đảm đủ nước ở các giai đoạn sinh trưởng quan trọng (nhất là làm đòng-trổ) và luôn kiểm tra độ mặn trước khi lấy nước vào ruộng.
Đối với rau màu và cây trồng cạn, căn cứ khả năng cấp nước, điều kiện sinh thái và thị trường để lựa chọn cây trồng, giống ngắn ngày chịu hạn tốt. Chỉ tổ chức xuống giống khi bảo đảm đủ nước đến lúc thu hoạch; khuyến khích áp dụng tưới nhỏ giọt, tưới phun, phủ gốc giữ ẩm, bón phân cân đối và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Đối với cây ăn quả và cây công nghiệp lâu năm, ưu tiên bảo vệ diện tích vườn cây hiện có, nhất là sầu riêng và các loại cây mẫn cảm với mặn tại Đồng Tháp, Vĩnh Long và thành phố Cần Thơ. Rà soát nhu cầu nước theo từng giai đoạn; hướng dẫn người dân chủ động tích trữ nước ngọt trong ao, mương, bể chứa; củng cố bờ bao, cống ngăn mặn và luôn kiểm tra độ mặn trước khi tưới.
Khuyến khích áp dụng tưới tiết kiệm, tủ gốc giữ ẩm và các biện pháp hạn chế thất thoát nước. Không khuyến khích trồng mới, mở rộng diện tích hoặc xử lý ra hoa nghịch vụ tại những khu vực chưa bảo đảm đủ nước cho toàn bộ chu kỳ. Đối với vườn cây bị ảnh hưởng bởi hạn hán, xâm nhập mặn, cơ quan chuyên môn cần hướng dẫn nông dân ưu tiên phục hồi bộ rễ và sức sinh trưởng trước khi xử lý ra hoa trở lại.
Copy link
Quay lại
